دینداری و مشارکت انتخاباتی در ایران (مطالعه موردی انتخابات ریاستجمهوری سالهای 1380 تا 1396)
نویسندگان
1 استادیار گروه جامعه شناسی دانشگاه آزاد واحد بابل
2 استادیار جامعه شناسی دانشگاه پیام نور
doi
10.30497/rc.2020.75520چکیده
بر اساس تحقیقات نظری و تجربی عامل دین یا جهتگیری دینی از عوامل تعیینکننده رفتار انتخاباتی است. در ایران دین بهعنوان نهادی بانفوذ و مؤثر در عرصه زندگی اجتماعی همواره مطرح بوده است؛ بهخصوص پس از پیروزی انقلاب، دین با کنترل نهاد سیاست توانسته گستره وسیعتری از زندگی را تحت تأثیر قرار دهد. با عنایت به اهمیت نهاد دین و نظام سیاسی دینی در ایران، عدم تبیین امور از جانب دین، اعوجاجات نظری مربوط به دین در جامعه (سکولاریسم) و اغتشاشات تجربی درباره تأثیر دینداری بر رأیدهی در متون غالب خارجی و کمبود مطالعات موثق درباره دینداری و مشارکت انتخاباتی؛ این مطالعه درصدد بررسی رابطه دینداری و مشارکت انتخاباتی (انتخابات ریاستجمهوری) در استانهای ایران طی سالهای 1380 تا 1396 است. مقاله با استفاده از روش تطبیقی درونکشوری، دادههای اسناد ثانویه (دستدوم) و پیمایشهای قبلی درصدد بررسی رابطه بین دینداری و مشارکت انتخاباتی است. نتایج نشان میدهد رابطه بین دینداری و مشارکت انتخاباتی در بین استانها برحسب مرزی بودن و قومی بودن متفاوت است. شرکت در نمازجمعه و جماعت بهعنوان ابعاد جمعی دینداری تأثیر بیشتری نسبت به ابعاد فردی دارد و تأثیر بعد شخصی دینداری بر مشارکت انتخاباتی معکوس است. از بین نظریههای یادشده، نظریه جنگهای فرهنگی و ایدئولوژی مسلط توان بیشتری برای توضیح اینگونه روابط دارند.
