الگوی هنجاری ارتباطات انسانی در اندیشه آیتا... جوادی آملی
نویسندگان
1 مدیرگروه ژورنالیسم و خبر دانشکده ارتباطات و رسانه دانشگاه صدا وسیما
doi
10.30497/rc.2020.75525چکیده
تأمل در نظام خلقت، حاکی از مجموعهای از روابط اعم از روابط بین موجودات مادی و غیرمادی و همچنین موجودات ذیروح و بیروح بهعنوان مبنا و محور عالم میباشد. از بین این روابط، ارتباطات اجتماعی انسان از اهمیت ویژهای برخوردار بوده چرا که روابط انسانی و مناسبات اجتماعی دشوارترین رابطه به لحاظ معرفتی و سختترین مناسبات به لحاظ عملی است. در این میان شناخت نظرات اندیشمندان جامعه زمینههای کاهش دشواریهای معرفتی و سختیهای مناسبات عملی ارتباطات انسانی را فراهم میسازد. در این مقاله برای بررسی و شناخت اندیشه ارتباطات انسانی آیتا... جوادی آملی از روش پژوهش فراترکیب آثار موجود آیتا... جوادی آملی استفاده شده است. بهطورکلی روابط انسان مؤمن از منظر آیتا... جوادی آملی در سه حوزه «اسلامی»، «توحیدی» و «انسانی» تبیین میشود. منظور ایشان از روابط در حوزه اسلامی، ارتباط با کلیه مسلمانان جهان است. ارتباطات در حوزه توحیدی همان ارتباط با موحدان (مسیحیها، یهودیها، زردشتیها و همه کسانی که خدا را قبول دارند) بوده و ارتباطات در حوزه انسانی، مربوط به انسانیت فارغ از هرگونه دین و آیین ایشان است. ارتباط انسان مؤمن در هر یک از این حوزهها از چهار اصل کلی و شاخصه کلان «توحید، عدالت، وحدت و حسن معاشرت» پیروی میکند. بر اساس دیدگاه آیتا... جوادی آملی هر حوزه شامل قلمروهای ارتباطی خاص با شاخصه ارتباطی ویژه خود است، ضمن اینکه بعضی از قلمروها در هر سه حوزه مشترک میباشند. در حوزه اسلامی، قلمروهای ارتباطی به ترتیب عبارتاند از: ارتباط با پیامبر (امام و نایب خاص و عام ایشان) با شاخصه محبت و اطاعت (پذیرش ولایت)، ارتباط با والدین با شاخصه احسان و مصاحبت، ارتباط با همسر، فرزندان و خویشان با شاخصه مودت و رحمت، ارتباط با یتیمان و مساکین با شاخصه احسان و مصلحت، ارتباط با همسایه، همنشین و همراه، با شاخصه احسان و نصرت، ارتباط با مؤمنین و مسلمانان با شاخصه اخوت. در حوزه توحیدی ارتباط با اهل کتاب با شاخصه اتحاد و مسالمت موردتوجه آیتا... جوادی آملی قرارگرفته است. توصیه آیتا... جوادی آملی در حوزه بینالمللی این است که مسلمین ضمن زندگی مسالمتآمیز با کفار نسبت به ایشان ولایت و اطاعتی نداشته باشند. در خصوص ارتباط با طاغوت در خارج و منافقین در داخل جامعه اسلامی، برائت و جهت ارتباط با مستکبرین که با مسلمانان جنگ دارند دستور به مبارزه عادلانه میدهد.
