ارزیابی ریسک های زیست محیطی تالاب های پلدختر بر اساس مدل EFMEA

نویسندگان

1 سازمان حفاظت محیط زیست. ایران

2 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خرم آباد، باشگاه پژوهشگران و نخبگان جوان، خرم آباد، ایران

doi
10.22034/envj.2020.181306
چکیده

ارزیابی اثرات زیست محیطی ابزار مدیریتی مهمی است که مخاطرات زیست محیطی طبیعی و انسانی و اثرات گسترده آن­ها را شناسایی نموده و محاسبات کنترلی مناسبی را تعیین می­ نماید.  شناخت درست و دقیق از عوامل تهدید کننده تالاب­ها بر اساس اهمیت و میزان تأثیرگذاری آن­ها می­تواند زمینه را برای جلوگیری و مقابله اصولی­تر با این عوامل و نیز تهیه و اجرایی دقیق طرح­های حفاظت از تالاب­ها و مدیریت محیط زیستی آن­ها را فراهم آورد. روش ارزیابی آسیب پذیری تالاب­های پلدختر در این پژوهش بر اساس روش تجزیه و تحلیل حالات شکست EFMEA است. برای این منظور ابتدا مهم­ترین ریسک و تهدیدات زیست محیطی در منطقه شکار و صید ممنوع تالاب­های پلدختر در سه دسته تهدیدات اکولوژیک، هیدرولوژیک و اجتماعی به تعداد 17 تهدید شناسایی، سپس بر اساس سه متغییر احتمال وقوع، شدت وقوع و گستردگی اثر، مقادیر عددی هر تهدید تعیین و بر اساس دامنه تغییرات، رده ­ها در پنج دسته رتبه بندی شدند. نتایج نشان داد که از نظر اکولوژیکی: آتش­سوزی نیزارها  و زهکشی تالاب­های گوری بلمک و پیکه، از لحاظ هیدرولوژیک تهدید افزایش بار رسوب معلق، خشکسالی های دوره­ای و حفر چاه­های عمیق و نیمه عمیق در آبخوان تالاب­ ها و  اجتماعی: سطح پایین نگرش و دانش زیست محیطی تالاب­ها توسط جامعه محلی، عدم وجود کارشناس و محیط­بان تالابی در اداره محیط زیست شهرستان و استان مهم­ترین تهدیدات در اکوسیستم تالاب های 11 گانه شهرستان پلدختر می­ باشند. در مجموع 2/88 درصد از ریسک در رده بدون ریسک، ریسک کم و متوسط و تنها 8/18 درصد ریسک­ها در حد ریسک زیاد و بی نهایت قرار دارند که نیازمند اقدامات فوری از سوی متولیان حفاظت و نگه­داری از تالاب ­ها برای کاهش خطرات این ریسک­ ها می ­باشند.