دربارۀ ساخت ویژهای برای نمود درجریان در برخی زبانهای ایرانی
نویسندگان
1 استادیار فرهنگ و زبانهای باستانی، دانشکده زبانهای خارجی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
doi
10.22124/plid.2022.20687.1564چکیده
در شماری از زبانهای ایرانی کرانههای دریای خزر یا زبانهایی که خاستگاه آنها این منطقه بودهاست، همچنین در بلوچی و بشگردی در جنوب شرقی ایران، ساخت ویژهای برای نمود درجریان وجود دارد که در دیگر زبانهای ایرانی دیده نمیشود. این مقاله به بررسی ساخت صرفی و نحوی درجریان در زبانهای رایج این مناطق میپردازد و بررسی میکند که در هر زبان ساخت درجریان از چه سازههایی ساخته شدهاست و هر سازه چه نقشی دارد و این ساخت چگونه با ساختهای رایج برای نمود درجریان مرتبط است. یافتههای این مقاله نشان میدهد که این ساخت گونهای ساخت مکانی است که از چند سازۀ اصلی ساخته میشود: یکی فعل اصلی که به شکل مصدر، اسم مصدر، صفت فعلی حال و گاهی صرف حال ناکامل است؛ دوم فعل ربطی که به دیگر سازههای این ساخت یا به سازۀ دیگری در جمله پیبست میشود؛ سوم حرف اضافهای که حالت مکانی را بیان میکند که در برخی گونهها این حرف اضافه حذف شده و مفهوم مکانی با فعل ربطی بیان میشود. در برخی از زبانهای بررسیشده سازۀ چهارمی هم ممکن است افزوده شود و آن اسمی از یک فعل حالتی است که نقش آن ایجاد حالتی است که تداوم یا درجریان بودن فعل را نشان دهد.