بررسی تلفظ اسمهای جمعِ دارای واکۀ پایانی در گویش قاینی
نویسندگان
1 دانشیار زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران
2 استادیار زبانشناسی، دانشکده ایرانشناسی، دانشگاه ولیعصر (عج) رفسنجان، رفسنجان، ایران
3 استادیار زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
doi
10.22124/plid.2022.20394.1548چکیده
درگویش قاینی در واژههای مختوم به واکههای /ou/،/ɑ/و/a/، نشانۀ جمع بهصورت [au] بازنمایی آوایی دارد و در واژههای دارای واکههای /i/،/u/ و/e/ نشانۀ جمع بهصورت [u] تلفظ میشود. این صورتهای روساختی مؤید صورت زیرساختی /-ɑn/ برای نشانۀ جمع در قاینی است. در تبیین این امر براساس رویکرد بهینگی لایهای، نگارندگان دادههای پژوهش را در سه سطح ستاک، واژه و فراواژگانی بررسی کردند. نتایج یافتهها نشان داد فرایندهای واجی افراشتگی پیشخیشومی و رفع التقای واکهها در سطح ستاک و فرایندهای تغییر واکه و حذف / n/ی پایانی در سطح واژه رخ میدهند. اشتقاق روساختی دادهها پیش از اعمال سطح فراواژگانی بیانگر تیرگی تعامل زمینهبرچین بین فرایندهای افراشتگی پیشخیشومی و حذف /n/ی پایانی بود. در سطحهای فراواژگانی که در دو حالت افزودن ضمیر متصل ملکی سومشخص مفرد /in/ و ضمیر ناپیوستۀ اول شخص جمع /mɑ/ به برونداد سطح واژه بررسی شد فرایندهای واجیای مانند حذف /n/ی پایانی و سادهشدن واکۀ مرکب دخیل هستند. در سطح فراواژگانی نیز تیرگی تعامل زمینهچین بین فرایندهای حذف کسرۀ اضافه و حذف /n/ی پایانی مشاهده میشود. ازاینرو، در این پژوهش، در چارچوب بهینگی لایهای تعاملهای تیرۀ موجود در اشتقاقهای روساختی اسمهای جمع دارای واکۀ پایانی در گویش قاینی بررسی میشود. بهینگی لایهای نسبت به بهینگی موازی در تبیین تغییرات آوایی تیره در مرز تکواژها کارایی بیشتری دارد.