فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عبارتِ ایلامیِ HAL ÉŠŠANA tibba makka در گل‌نبشته‌های بایگانی اداریِ تخت‌جمشید، عموما به صرف شده/ توزیع شده در پیشگاهِ شاه برگردانده می‌شود و با تخصیص کالا برای خوانِ سلطنتی مرتبط است. سفره‌ی سلطنتی در دوره‌ی هخامنشیان، یک نهاد مهم با ساختار اداری گسترده بوده است که وظیفه‌ی آن، تهیه و توزیع کالا برای تعداد پرشماری از نگهبانان، کارکنان، اعضای خاندان سلطنتی و احشام بوده که هر روز با حضور شخص شاه برپا می‌گشته است. فرضِ مقاله‌ی حاضر این است که خوانِ سلطنتی به لحاظ اهمیت آن، باید دارای عنوانی ایرانی بوده باشد. در اینجا، واژه‌ی پارسی باستان *patibāga- که در متن آرامی دانیال به صورت ptbg و برای اشاره به جیره‌ی غذاییِ توزیع‌شده از سوی دربار آمده است، بررسی می‌گردد و نشان داده می‌شود که واژه باید، عنوانی برای اطلاق به سفره‌ی سلطنتی و ملزومات آن بوده باشد و محتمل است که عبارت ایلامیِ HAL ÉŠŠANA tibba makka و آرامی ptbg mlk برگردانی تحت‌الفظی از ترکیب بازسازی‌شده‌ی ایرانیِ xšāyaθiyahyā *patibāga باشند. به نظر می‌رسد که واژه‌ی یونانی potibaziš مذکور در نوشته‌های کلاسیک و نیز واژه‌ی ba-ti-ba-zi-iš که در لوح ایلامی PFNN 2268:29 - البته با املایی دور از انتظار- آمده است نیز، بازنمایی‌هایی دیگر از واژه‌ی ایرانی کهنِ *patibāga- باشند.