متنشناسی تحریمةالقلم و تصحیح ابیاتی از آن
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
2 دانشآموختۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
doi
10.22124/plid.2022.21317.1583چکیده
ازجملۀ آثاری که از سنائی غزنوی، شاعر زبانآور و دورانساز تاریخ ادبیات فارسی باقی مانده، مثنوی کوتاه تحریمةالقلم است. این مثنوی را استادان دانشمند مجتبی مینوی (1336)، رضا مایل هروی (1346) و محمدتقی مدرس رضوی (1348) تصحیح کردهاند. آخرین کوشش، یعنی تصحیح شادروان مدرس رضوی، در نیمقرن اخیر همواره محل توجه و مراجعۀ اهل تحقیق بودهاست. بااینحال، در این چاپ سهوهای متعددی دیده میشود که غالبا بهسبب برخی کاستیها در منابع مصحح و اشکالات روششناختی رخ دادهاست. در این نوشتار پس از جستوجو و تحصیل همۀ منابع شناختهشدۀ این مثنوی تا امروز، نخست به تبارشناسی این منابع و نقد و تحلیل متنشناختی آنها پرداختهایم، سپس براساس این دستنوشتها، با توجه به قراین موجود در خود متن، مضامین و ساختهای مشابه در سایر متون ادبی و عرفانی کهن، فرهنگهای قدیم و جدید و تحقیقات معاصران، تعداد قابلتوجهی از ابیات متن مصحح مدرس رضوی را تصحیح و اصلاح کردهایم.