انسان‌شناسی زبان‌شناختی» و نقش آن در استخراج جهان‌بینی و گفتمان‌های موجود در قرآن کریم

نویسندگان

1 استادیار پژوهشکده اعجاز قرآن دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشجوی دکتری علوم و قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.30497/rc.2020.2827
چکیده

«انسان­شناسی زبان­شناختی» از رویکردهای نوین انسان­شناسی است که به استخراج مؤلفه­های فرهنگیِ موجود در زبان­های مختلف می­پردازد، چه نزد ایشان «زبان» به­مثابه ذخیره‌ای فرهنگی به­شمار می‌آید. مواجهه با متون دینی، به ­شکل خاص، قرآن کریم از دریچه این دانش، دستاوردهای بسیار مهمی در ترسیم ساحت­های انسان­شناختیِ قرآن کریم در برخواهد داشت. به ­شکل خاص در جستار پیش‌رو بر دو حوزه تمرکز شده است: نخست «استعاره و نقش آن در ترسیم جهان­بینیِ حاکم بر دیدگاه کاربرانِ زبان» و دوم «زبانِ قرآن و جنسیت». در این حوزه نیز به کاربردهایِ جنسیتی در زبان قرآن کریم توجه داده شده و از رهگذر دسته­بندی کاربردهایِ جنسیتی یاد شده، تا حد زیادی زمینه تبیین رویکردِ انسان­شناختیِ قرآن فراهم خواهد شد. این بررسیِ اجمالی حکایت از آن دارد که بررسی ابعادِ زبان­شناختیِ قرآن کریم از طریقِ روی­آوردهای انسان­شناختی، دریچه­های جدیدی به ­روی مطالعات قرآن و حدیث گشوده و قادر است بسیاری از معضلاتِ اعتقادی و تفسیری را نیز مرتفع نماید.