شناسایی عوامل موثر بر رقابت‌پذیری شهری از طریق گردشگری در شهر کرمانشاه

نویسندگان

1 گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

4 گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22126/ges.2021.6720.2431
چکیده

امروزه به‌دلیل افزایش رقابت جهانی، شهرها به‌دنبال شیوه‌هایی برای بهبود وضعیت رقابتی خود در میان سایر شهرها هستند. گردشگری به‌عنوان یک عامل در رقابت‌پذیری شهری مطرح است. شناخت عوامل بهبوددهندۀ رقابت‌پذیری شهری از طریق گردشگری در بازارهای ملی و بین‌المللی موجب تسهیل برنامه‌ریزی برای توسعۀ شهرها می‌شود. این پژوهش از نوع کاربردی است و روش آن مبتنی بر روش‌ تحلیل عاملی اکتشافی (کیو) به‌عنوان روش آمیخته یا ترکیبی است که در آن، پنجاه نفر از خبرگان در خصوص موضوع پژوهش به‌روش نمونه‌گیری هدفمند برگزیده شدند. در مرحلۀ کیفی و بر اساس جمع‌بندی فضای گفتمان، از میان پنجاه گزاره، در نهایت 36 گزاره برای نمونه کیو انتخاب شد. در مرحلۀ کمّی، پس از جمع‌آوری اطلاعات حاصل از مرتب‌سازی کیو، از روش تحلیل عاملی کیو که اصلی‌ترین روش برای تحلیل ماتریس داده‌های کیو است، بهره گرفته شد و به‌شیوۀ چرخش واریماکس تحلیل شد. سپس با استفاده از نرم‌افزار اس‌پی‌‌اس‌اس (SPSS) برای کشف الگوهای ذهنی موجود، متغیرهای تأثیرگذار با محاسبۀ امتیازهای عاملی شناسایی شد. با بهره‌گیری از شاخص‌های پژوهش، پنج الگوی ذهنی یا عامل متمایز با مجموع واریانس 27/82 درصد محاسبه شد که شامل عوامل سیاسی‌ـ‌نهادی، اقتصادی، اجتماعی‌ـ‌فرهنگی، کالبدی و محیطی است. متغیرها به‌ترتیب میزان اولویت‌ در دسته‌ها قرار گرفت، به‌طوری ‌که در عامل‌‌ سیاسی‌ـ‌نهادی متغیر سیاست‌های کلان دولت در مورد منطقه، در عامل اقتصادی مناسب بودن قیمت خدمات گردشگری، در عامل اجتماعی‌ـ‌فرهنگی افزایش فرهنگ گردشگرپذیری، در عامل کالبدی توسعۀ امکانات و خدمات گردشگری و در عامل محیطی تغییر اقلیم به‌ترتیب بیشترین امتیازات را در هر عامل به خود اختصاص داد. در مجموع، عامل کالبدی مقدار ویژۀ بیشتری را  نسبت به سایر عوامل داشته و دارای اهمیت بیشتری بوده است