فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نوسان تاوۀ قطبی یکی از نمودهای برجستۀ برهم ‏کنش پوشن سپهر و وردسپهر است که در فرین‏های آب‏و‏هوایی نقش بسزایی دارد. بنابراین در پژوهش حاضر، به‌منظور شناسایی پیوند بارش روزانۀ فرین‏ بالا با تاوۀ قطبی و تأثیر کنترلی آن بر سامانه‏ های همدید، به تحلیل زمانی‌ـ‌مکانی تاوۀ قطبی برای ایستگاه‏های واقع در شمال غرب پرداخته شد. در این پژوهش، با توجه به رویکرد آماری‌ـ‌‏همدیدی، ابتدا همگنی داده ‏های بارش و روند بارش در هر شش ایستگاه به‌ترتیب به کمک آزمون‌های نرمال استاندارد مطلق و آزمون رگرسیون خطی مورد ارزیابی قرار گرفت. سپس به‌منظور تحلیل همدید و آگاهی از چگونگی گسترش و اثرگذاری تاوۀ قطبی بر ایستگاه‏های مورد مطالعه، موقعیت مکانی تاوۀ قطبی با اعمال تحلیل مؤلفه‏های اصلی از نوع T بر روی داده‏های ارتفاع ژئوپتانسیل در تراز 500 هکتوپاسکال برای 177 روز بررسی و 6 مؤلفه تشخیص داده شد که 90 درصد واریانس داده‌ها را تبیین می‌کرد. با تحلیل همدید موقعیت زمانی و مکانی تاوۀ قطبی طی روزهای منتخب، شش الگوی کلی شناسایی شد که در هریک از این الگوها موقعیت مکانی تاوه، امتداد و عمق ناوه متفاوت بود. بیشترین موقعیت قرارگیری تاوه در الگوی اول دیده شد که ناوه ‏های حاصل از تاوه بیشترین عمق و گستردگی را بر روی دریای سیاه داشت. در تمامی الگوها، بارش روزانۀ فرین‏ بالا بر اثر قرارگیری ناوۀ حاصل از تاوۀ قطبی در نزدیکی منطقۀ مورد مطالعه ایجاد شده‏ بود که هم‌زمان با استقرار بندال‏های عظیم رکس و امگایی بر روی اروپا بود.