بررسی و تحلیل برخی از دیدگاه‌های زبانی امام‏‌بخش صهبایی با تکیه بر شرح سه نثر ظهوری

نویسندگان

1 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22124/plid.2022.20659.1558
چکیده

اثر هنری دیگرگونه نگریستن است و این نگرش هنری در کارکردهای زبانی آشکار می‏گردد. بهره‏گیری از عناصر زبانی نیز، نشانگر نگرش هنری هنرمند است؛ به این معنا که نویسنده با به­‌کارگیری زبان هنری اثرش را فصیح و بلیغ و تأثیرگذار می‌گرداند. در پژوهش پیشِ رو به روش توصیفی-تحلیلی سعی کرده‏‌ایم به خوانش عناصر تازۀ کتاب «شرح سه‏نثر ظهوری» که نمایندة نقد زبان‏شناسی نوظهور قرن نوزدهم میلادی در شبه‌قاره است بپردازیم؛ عناصر تازه­ای چون اختلاف لغات براساس اختلاف مصوت و صامت، بدل­البدل نوع تازه­ای از ابدال، توافق­‌اللسانین در مبحث لغت. هدف اصلی این پژوهش، کشف و معرفی این عناصر تازۀ زبانی است که در حوزۀ زبان‏شناسی دورة صهبایی مطرح بوده‌است. دستاوردها گویای این است که شارح به­‌خوبی توانسته در شرح اثر، ارتباط بین سه عنصر اساسی پدیدآورنده، متن و مخاطب را حفظ و موازین علمی زبان‏شناسی را که هنوز در حال تکوین بوده، رعایت کند. همچنین او به­‌خوبی توانسته‌است مسائل زبانی دورۀ خود را، طبق اصول و موازین علمی روزگار در آثار خود پی بگیرد. بازخوانی علمی آرای زبانی صهبایی و معاصرانش می‌تواند برای مخاطب در ادراک آثار ادبی این دوره، شعرشناسی، نثرپژوهی و در نتیجه، غنابخشی به ظرفیت‌های نقد زبانی مؤثر افتد.