مثلهای گیلکیِ حوزۀ خوراکیها و وابستههای آن در قاب طرحوارههای تصوری
نویسندگان
1 استادیار زبانشناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
doi
10.22124/plid.2022.21640.1592چکیده
مَثَلها جملهوارههایی با ساختار ثابت هستند که واقعیات پذیرفتهشده، الگوهای اجتماعی و ملاحظات اجتماعی یک قوم را بازمیتابانند. ازاینرو، واجد وجهی زبانی-فرهنگی هستند که از نسلی به نسل دیگر منتقل میشوند و در موقعیتهای متفاوتی از زندگی به کار میروند. نظر به اینکه بسیاری از مَثَلها ماهیتی استعاری دارند و شماری از استعارهها از تجربههای بدنمند نشأت میگیرند، مقالة پیشرو میکوشد با اتخاذِ نظریة طرحوارة تصوری به مَثَلهای گیلکی در حوزة خوراکیها و وابستههای آن، دو هدف را دنبال کند: نخست، شناسایی طرحوارههای تصوری موجود در مَثَلهای گیلکی حوزة خوراکیها و وابستههای آن؛ دوم، تعیین دامنة کاربردهای معنایی آنها. دادههای این پژوهش کیفی به روش اسنادی گردآوری شدهاند و تحلیل آنها به روش توصیفی-تحلیلی با استناد به آرای جانسون (1987) انجام شدهاست. یافتههای پژوهش ناظر به کاربرد انواع طرحوارهای حرکتی، مهارشدگی و فضایی در این گویش است. همچنین مشخص شد در مَثَلهای حوزة خوراکیهای گیلان، مفاهیمِ فرهنگیِ پسندیدة مهرورزی، مهماننوازی و باورمندی در کنار ویژگیهای نکوهیدة تباهی، خیانت و ناسپاسی توأمان به کار میرود.
