پایش و ارزیابی زمانی داده‌های بارش توسط ماهواره‌های TRMM و GPM (مطالعۀ موردی: شهر بندرعباس)

نویسندگان

1 گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، ایران

2 گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، مجتمع آموزش عالی میناب، دانشگاه هرمزگان، میناب، ایران

3 گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، مجتمع آموزش عالی میناب، دانشگاه هرمزگان، میناب، ایران

doi
10.22126/ges.2022.6929.2450
چکیده

بارش نقشی تعیین­ کننده­ در تأمین نیاز آبی محصولات مختلف، تأمین ذخایر سدها، تغذیۀ منابع آب­های سطحی و زیرزمینی، وقوع سیلاب­ها و خشک‌سالی­ها دارد. دسترسی نداشتن به داده­های بارش روزانه و طولانی­مدت و هزینۀ بالای ایجاد ایستگاه­های هواشناسی زمینی، جایگزینی روش­های ارزان با داده­هایی دارای دقت بالا و به تعداد زیاد، مانند داده­های ماهواره­ای، را ایجاب می­کند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی دقت داده­های بارش پیش­بینی‌شده توسط ماهواره­های  و  در کلان­شهر بندرعباس طی یک دورۀ هفده‌ساله، از سال 2000 تا 2017، انجام شد. داده­های ساعتی بارش ماهواره­های  و  از پایگاه­های اطلاعاتی دریافت و پس از تحلیل فرمت دریافتی داده­ها در محیط متلب، اطلاعات بارش ساعتی استخراج گردید. نتایج نشان داد که دقت هر دو مدل  و  در پیش­بینی بارش، مناسب و نزدیک‌به‌­هم و غالباً دچار بیش­برآوردی است، به­طوری ­که ۷۵ درصد پیش­بینی­های بارش مدل  و تمامی پیش­بینی­های مدل  دچار بیش­برآوردی­اند. یافته­ها مشخص کرد که مدل  نسبت به مدل دقت بیشتری در پیش­بینی صحیح وقایع بارندگی اتفاق‌افتاده و خطای کمتری در پیش­بینی بارندگی­­های غیرواقعی دارد و بیشترین دقت مدل­های  و  به­ترتیب مربوط به مقیاس­های ماهانه، سالانه و روزانه است. در مدل ، ۲۵ درصد داده­ها دارای  بالاتر از ۵/۰ هستند، حال آنکه در مدل ، در هیچ­یک از داده­ها،  پیش­بینی بالاتر از ۵/۰ قرار نگرفت. مقدار شاخص  در پیش­بینی­های مدل  در ۴۲ درصد وقایع، مثبت شد، درحالی ­که در مدل GPM در هیچ واقعۀ پیش­بینی‌شده­ای مثبت نگردید. نتیجه­گیری کلی تحقیق این است که ماهوارۀ­ TRMM ابزاری مناسب برای پایش و پیش­بینی بارش است.