منافع موزه ها و کتابخانه های عمومی در تحدید حق مولف

نویسندگان

1 دانش آموخته ارشد حقوق مالکیت فکری دانشگاه تهران

2 عضو هیات علمی دانشکده حقوق دانشگاه تهران

doi
10.22047/hsd.2019.182154
چکیده

تحدید حق مولف با هدف ایجاد موازنه میان حقوق مولفان و جامعه بخش مهم و قابل توجهی از نظام حقوق مالکیت فکری را تشکیل می دهد؛ از همین روی لزوم تحدید مذکور به نفع موزه ها و کتابخانه های عمومی که محلی برای تجلی هویت و موجودیت یک ملت هستند بسیار اساسی و مهم است؛ اما این تحدید اصولا با مالکیت و حقوق خصوصی افراد پیوند خورده است و همین امر مدیریت ارتباط مولفان با موزه ها و کتابخانه های عمومی را پیچیده می نماید. اکنون جامعه به ایجاد محدودیت‌هایی فراتر ازآنچه به‌عنوان استثنائات در حقوق مختلف و به‌خصوص استثنائات عام مالکیت فکری شناسایی می‌شود نیاز دارد. این نیاز حتی ممکن است در مواردی تا مرحله سلب مالکیت حق مؤلف (چه به‌صورت کلی و چه به‌صورت جزئی) پیش رود. از سوی دیگر صاحبان خصوصی میراث فرهنگی که دارای حق مالکیت فکری می‌باشند خواستار مالکیت و تسلط کامل بر اموالشان هستند و محدودیت‌های ناشی از اراده قانون‌گذار و به نفع منافع عمومی را به‌سختی پذیرا می‌باشند. پژوهش اخیر در تلاش است بدین پرسش پاسخ دهد که شرایط استثنائات بر حق مولف به نفع این نهادها چیست و دامنه این استثنائات تا کجا خواهد بود؟ آیا با توجه به‌ضرورت منافع عمومی، می‌توان طیف جدیدی از محدودیت‌ها و استثنائات را برای میراث فرهنگی وضع نمود یا خیر؟ و سرانجام نتیجه گیری می کند که تحدید حقوق مولف باید در مواقع ضروری و با رعایت حقوق معنوی مولف و در فقدان هرگونه اهداف تجاری به نفع موزه ها و کتابخانه های عمومی صورت گیرد.