فرا تحلیل مطالعات رابطه آگاهی زیست محیطی و رفتار زیست محیطی در ایران

نویسندگان

1 گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 گروه علوم اجتماعی دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

doi
10.22034/envj.2020.181146
چکیده

در قرن حاضر، رفتارهای زیست­ محیطی انسان، به عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر محیط ­زیست مورد توجه جامعه‌شناسان قرار گرفته است. این رفتارها ضمن این­ که بر مسائل و تهدیدات زیست محیطی مؤثر است، خود نیز از عوامل متعددی تأثیر می‌پذیرد. در این مطالعه به بررسی رابطه آگاهی زیست ­محیطی با رفتار زیست­ محیطی با رویکرد فرا تحلیل پرداخته شده است. بدین‌ منظور 23 پژوهش انجام شده در بین سال ­های 98-1390 با موضوع رفتارهای زیست ­محیطی که در پایگاه­ های ثبت مقالات ایرانی قابل دسترس بوده­ و دارای شرایط لازم جهت ورود به فرا تحلیل بودند، جهت بررسی انتخاب شدند. پژوهش‌های منتخب به روش پیمایشی و با به‌کارگیری ابزار پیمایش در جوامع آماری متفاوت و بر حسب سنجه‌های پایا به انجام رسیده‌اند. در گام نخست ارزیابی پژوهش‌های منتخب، مفروضات همگنی و خطای انتشار مورد بررسی قرار گرفتند؛ بر این اساس یافته‌ها حکایت از همگنی اندازه‌ اثر و عدم سوگیری انتشار مطالعات مورد بررسی داشتند. در مرحله دوم، ضریب اندازه اثر با به‌ کارگیری نسخه دوم نرم‌افزار CMA مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج حاصله نشان دادند که اندازه اثر یا ضریب تأثیر آگاهی زیست­ محیطی بر رفتار زیست ­محیطی معادل ‌233/0 می‌باشد که بر حسب نظام تفسیری کوهن، در حد متوسط ارزیابی می‌شود. هم­چنین، نتایج بررسی نقش تعدیل‌کنندگی متغیر جامعه آماری در مطالعات بیانگر آن بود که آگاهی زیست ­محیطی شهروندان تأثیر بیشتری بر رفتار زیست­ محیطی آن‌ها نسبت به دانش آموزان داشته است.