وزن‌های دوری چندپاره

نویسندگان

1 استاد زبان‌شناسی همگانی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.

doi
10.22124/plid.2021.20408.1549
چکیده

عروض‌دانان به تفصیل دربارۀ وزن‌های دوری در اشعار شاعران قدیم فارسی بحث کرده‌اند، اما در سروده‌های شاعران جدید، مخصوصا در آثار ترانه‌سرایان و نوحه‌پردازان، به اشعاری برمی‌خوریم که تمامی ویژگی‌های وزن‌های دوری را دارند جز اینکه هر مصراع آنها نه از دو نیم‌مصراع، بلکه از بیش از دو پاره‌مصراع تشکیل شده‌است. این قبیل وزن‌ها را وزن‌های دوری چندپاره نامیدیم و آنها را به دو دستۀ وزن‌های مساوی و وزن‌های نامساوی تقسیم کرده‌ایم. مصراع‌ها در این هر دو گونه وزن، بیش از دو پارۀ وزنی است، اما این پاره‌ها در وزن‌های دوری مساوی، عینا همانند هستند، درحالی‌که در وزن‌های نامساوی تغییراتی جزئی با هم دارند. در این مقاله تمام این قبیل وزن‌ها را از پیکرۀ مفصل پناهی (1395 -1399) استخراج کرده‌ایم و سپس ویژگی‌های آنها را شرح داده‌ایم.