مطالعۀ جغرافیای تاریخی داستان رفتن بهرامگور به نخجیرگاه در شاهنامه فردوسی
نویسندگان
1 مسئول مرکز اسناد اداره کل میراث فرهنگی استان یزد.
2 استادیار موسسه آموزش عالی اقبال لاهوری، مشهد، ایران
doi
10.22034/aclr.2025.2050673.1134چکیده
داستان رفتن بهرامگور به نخجیرگاه در شاهنامه فردوسی، یکی از داستانهای مرتبط با شخصیت بهرامگور است که موقعیت جغرافیایی آن تاکنون بهطور دقیق شناسایی نشده است. این پژوهش با هدف پاسخ به این سوال که: جغرافیای تاریخی این داستان بر اساس اسناد و مدارک مکتوب در کجا قرار دارد؟ انجام شده است. برای دستیابی به این هدف، از روش توصیفیـتحلیلی و رویکرد تطبیقی استفاده شده است. دادههای تاریخی و ادبی با شواهد جغرافیایی و میدانی مقایسه شدهاند. نتایج تحقیق نشان میدهند که مکانهایی چون «برقوه» با شهر ابرقوه در استان یزد همخوانی دارد و «جز» با منطقه جزستان در بزدیکی ابرقوه منطبق است. علاوه بر این، شواهد میدانی حاکی از آن است که نخجیرگاه بهرامگور در محدودهای میان کاسهرود و کوههای مرزی ابرقوه و آباده قرار داشته است. این یافتهها با شواهد باستانشناسی، از جمله رباط شاهنشین و تل قصر بهرام، همخونی دارد. پژوهش حاضر تصویری دقیق از جغرافیای تاریخی این داستان ارائه میدهد و میتواند مبنای پژوهشهای آینده در این حوزه باشد.