فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقالۀ حاضر با هدف شناسایی موقعیت اجتماعی گویش گنابادی، از گویش­های کهن ایرانی، با بررسی تأثیر مؤلفه­های اجتماعی مانند سن، تحصیلات، جنسیت و شهرنشینی بر کاربرد گونۀ گنابادی در حوزه­های مختلف مانند خانواده، مدرسه، هنر، اماکن اداری، کوچه و خیابان، مذهب و سرگرمی انجام پذیرفت. روش، تحلیل حوزه­ای و ابزار، پرسش‌نامه و مصاحبه‌ است. روش نمونه­گیری، تصادفی بود که برمبنای آن، حجم نمونه­ای متشکل از 240 آزمودنی، از سه ردة سنی به تفکیک هر گروه جنسیتی و به صورت مساوی از دو جامعة روستایی و شهری گناباد انتخاب گردید. نتایج پژوهش نشان داد که گنابادی، زبان غالب حوزه­های غیر­رسمی و به­ویژه خانواده‌است؛ هرچند در حوزه­های رسمی­تر مانند مدرسه و اداره، فارسی معیار، زبان غالب است. گرایش به ‌استفاده از زبان فارسی در بین زنان بیشتر از مردان، گروه سنی جوانان بیشتر از دیگر گروه­های سنی، تحصیل­کردگان بیشتر از غیرتحصیل­کردگان، شهر­نشینان بیش از روستاییان در تمامی حوزه­هاست. پس می‌توان گفت که گنابادی روند تدریجی زوال را در پهنۀ خراسان بزرگ طی می­کند.