پهنه‌بندی فضایی قابلیت‌های گردشگری کشاورزی در نواحی روستایی استان لرستان

نویسندگان

1 گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22126/ges.2021.6264.2367
چکیده

با توجّه به توزیع ناهمگن فضایی فرصت‌های توسعة گردشگری کشاورزی و ارتباط تنگاتنگ این نوع گردشگری با  شرایط مکانی، نوشتار پیش رو تلاشی برای پرکردن خلأ تحلیل فضایی و مکان‌محور در مطالعات گردشگری کشاورزی است که به­عنوان راهبردی برای حلّ چالش‌های بخش کشاورزی و روستایی مطرح شده است. برای توسعه و پایداری فرصت‌های گردشگری کشاورزی، شناخت توانمندی‌های موجود در هر فضای جغرافیایی و روستاهای دارای  قابلیت و توان بیشتر ضروری است. این مسئله با توجّه به ریسک توسعة کسب­وکارهای گردشگری در واحدهای فضایی مختلف به­ویژه برای برنامه‌ریزان، تصمیم‌گیران و سرمایه‌گذاران اهمّیت به­سزایی دارد؛ بنابراین، در حمایت از برنامه‌ریزی مکان‌محور فعّالیت‌های گردشگری کشاورزی، نوشتار پیش رو با هدف پهنه­بندی فضایی توانمندی­های توسعة گردشگری کشاورزی و رتبه­بندی روستاهای هدف گردشگری کشاورزی در پهنه­های مستعد انجام گرفته است. در پژوهش حاضر از داده‌های مکانی شامل سرمایه‌های طبیعی، دسترسی، پیش‌شرط‌های توسعة گردشگری، داده‌های مرتبط با ظرفیت‌های روستایی که خود به سه گروه ظرفیت کشاورزی، خدمات مورد نیاز گردشگران و جاذبه‌های گردشگری واقع در روستاهای استان لرستان قابل تقسیم است، استفاده شده است. تحلیل فضایی با مدل تحلیل سلسله‌مراتبی فازی - تاپسیس انجام شد. نتایج نشان داد که معیارهای فاصله از قطعات زراعی و فاصله از روستاهای تاریخی به­ترتیب بیشترین و کمترین اهمّیت را در بین معیارهای مورد استفاده دارند؛ همچنین از مجموع مساحت منطقة مورد مطالعه تنها 35% دارای پتانسیل بالا (طبقة مناسب و خیلی­مناسب) برای توسعة گردشگری کشاورزی است. رتبه­بندی روستاهای واقع­شده در کلاس بسیار مناسب نشان داد که روستای نصرآباد با فاصلة نسبی برابر 779/0 به­عنوان توانمندترین روستا به­منظور توسعة گردشگری کشاورزی است. به­طور کلّی، نتایج نشان می‌دهد که مناطق مستعد توسعه گردشگری کشاورزی به صورت نواری از حاشیه جنوب‌شرقی به شمال‌شرقی منطقه مورد مطالعه کشیده شده است.