ارزیابی اختلاط کاربری در سطح معابر شهری به‌کمک تحلیل‌های مکانی و روش ضریب جینی

نویسندگان

1 گروه مهندسی نقشه‌برداری، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، بابل، ایران

2 گروه مهندسی راه و ترابری، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، بابل، ایران

doi
10.22126/ges.2021.5844.2308
چکیده

استفادة روزافزون از وسایل نقلیة موتوری یکی از پیامدهای شهرنشینی است که افزون بر بروز مشکلاتی همچون ترافیک و آلودگی هوا، موجب کاهش فعّالیت فیزیکی افراد و به­تبع آن، سلامت عمومی جامعه خواهد شد. درنتیجه، یکی از مؤثّرترین راهکارهای مقابله با این چالش در دهه‌های اخیر، افزایش دسترسی افراد به انواع کاربری­های شهری به­وسیلة کاهش مسافت سفر یا اختلاط مناسب کاربری­ها بوده است؛ بنابراین این چالش موجب شد تا پژوهشگران مختلفی در سراسر دنیا برای رفع این مشکل، در پی شیوه­های نوین مدیریت شهری باشند. یکی از مهم‌ترین روش­های افزایش دسترسی، اختلاط مناسب کاربری­ها در مناطق شهری است. در نوشتار پیش رو با استفاده از سیستم اطّلاعات جغرافیایی به­عنوان تحلیل­گر مکانی و شاخص جینی به­مثابة شاخص میزان عدالت در توزیع، برابری در توزیع کاربری­های شهری در طول معابر محلّة ولیعصر، واقع در منطقة 6 شهرداری تهران محاسبه شده است. این تحلیل براساس تعداد کاربری­های موجود در دهک­های طولی هر معبر، میزان برابری در توزیع کاربری­های هر معبر را با شاخص جینی برای معبر و محلّه بیان کرده است. یافته­های پژوهش نشان می­دهد که محلّة ولیعصر با شاخص جینی 3/0 از برابری کمابیش مناسبی در توزیع کاربری­ها برخوردار است. افزون بر این، مقایسة نتایج با یافته­های دیگر مطالعات نشان می­دهد که شاخص جینی هر محلّه می­تواند نمایندة مناسبی برای اندازه­گیری میزان اختلاط کاربری، قابلیت پیاده­روی و دسترسی به زیرساخت­های شهری و حمل و نقلی در سطح یک منطقة شهری باشد؛ همچنین به­دلیل ماهیت عدالت­محور، این شاخص می­تواند درکنار دیگر فاکتورها در برنامه­ریزی­های منطقه­ای یا شهری استفاده شود