فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تغییر کاربری سازندهای مارنی منطقة زاگرس منجر به تشدید فرسایش، رسوب، هدررفت رطوبت خاک، تشدید ریزگردها، گرمایش زمین و آلودگی منابع آب شده است. هدف از نوشتار پیش رو تهیه نقشة پراکنش سازندهای مارنی، شناسایی کاربری اراضی و فرسایش غالب آن­ها در استان کرمانشاه بود. نقشه پراکنش سازندهای مارنی با استفاده از بررسی‌های میدانی و نقشه‌های زمین‌شناسی تهیه شد؛ سپس اشکال فرسایش در هریک از سازندها با استفاده از تصاویر ماهواره‏ای اسپات و بررسی میدانی مشخّص شد، امّا کاربری اراضی با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای مشخّص شد. نتایج پژوهش نشان داد که در استان کرمانشاه هشت سازند مارنی به­ترتیب مساحت شامل امیران، آغاجاری، گچساران، گورپی، تله زنگ، کشکان، پابده و میشان هستند که رخنمون آن­ها 21/24% مساحت استان است؛ همچنین نتایج نشان داد که سه سازند امیران، کشکان و آغاجاری به­دلیل شرایط توپوگرافی، حسّاسیت به انحلال و تغییر کاربری، آسیب‏ پذیرترین سازندهای مارنی هستند. پدیدة انحلال در مناطق جنگلی، مرتعی و دی م­زارهای شیب‏دار دو سازند امیران و کشکان فعّال‏تر بوده و در مناطق دچار تغییر کاربری، شخم در جهت شیب، زغال‏گیری و جاده‏سازی نامناسب، موجب تشدید فرسایش بین شیاری، شیاری و زمین‏لغزش شده است؛ همچنین این بررسی‏ها نشان داد که در نقاط کم‏شیب فرایند انحلال منجر به تشکیل بالاکند در شاخه‏های فرعی خندق‏ها به­همراه افزایش ابعاد کانال‏های آن­ها می‏شود. بیشترین مساحت منطقة قصرشیرین و ازجمله سامانة کشاورزی گرمسیری روی سازند آغاجاری گسترش دارد که در نقاط دچار تغییر کاربری و تخریب شدید پوشش گیاهی آن پدیده‏های انحلال، فرسایش خندقی و رسوب‏زایی تشدید شده بود. به­ طور کلّی سازندهای مارنی منطقة زاگرس به‏دلیل شرایط کانی‏ شناسی، مقدار زیاد رس و سیلت به ‏همراه توپوگرافی غالب ‏ماهوری نسبت به انحلال و انواع فرسایش و زمین ‏لغزش حسّاس هستند که با تغییر کاربری عرصه‏ های جنگلی و مرتعی، تخریب پوشش گیاهی و شخم در جهت شیب تشدید می‏شود.