فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خاقانی از خیال­پردازترین شعرای زبان فارسی است. دریافت زوایای شعر او که در پردة باریک‌اندیشی، خیال­انگیزی، بهره­گیری از علوم و فرهنگ عامه مستور است، از همان آغازین روزها کسانی چون شادی­آبادی، معموری و آذری را به شرح اشعار وی­ واداشت. از آن پس کاتبان، شارحان و مصححان در گذرگاه خاقانی­پژوهی، این بارِ سنگین را با خود تا دنیای چاپ و طبع آورده­اند. پیچیدگی دیوان خاقانی، لغزشگاه همۀ خاقانی‌پژوهان گردیده­ژوهان گردیده‌است؛ چنانکه هیچ نسخه­، تصحیح و شرحی مبرا از عیب نیست. یکی از نسخ در تصحیح­ها، طبع عبدالرسولی، موسوم به نسخة تهران بود. سجادی با بهره­گیری از نسخ لندن به­عنوان نسخۀ اساس و نسخ معتبر دیگر در کنار نسخة تهران بار دیگر دیوان خاقانی را منتشر کرد. بعد از او نیز کزازی و منصور در این راه گام نهادند. با اینکه تصحیح سجادی بعد از طبع عبدالرسولی بود، اما در برخی موارد هنوز ضبط نسخة تهران بر طبع سجادی برتری دارد. سجادی غالبا به خاطر اعتماد به نسخة لندن و برای ارائة وجهی جدید، مأنوس و متفاوت، وجه صحیح نسخة تهران را نادیده گرفته، موارد سقیم را وارد متن خود کرده­است. در این مقاله نمونه­هایی از وجوه نسخة تهران که در بیشتر موارد منحصر و غریب است، ارائه می‌شود و براهین صحت این وجوه با دلایل درون­متنی، بیرون­متنی، پیرامتنی و زیبایی­شناسی اقامه می‌گردد.