دیوهای بابِلی و غولهای آرامی در کیش مانوی: رویکردی متنشناسانه به برخی شخصیتهای اهریمنی در متنهای نیایشی و جادویی به ایرانی میانه
نویسندگان
1 گروه ادیان شرق دانشگاه ادیان و مذاهب
doi
10.22034/aclr.2023.2016155.1091چکیده
مقالة حاضر به تشخیص هویت و عملکرد نیروها و شخصیتهای دیوی با اصالت بابِلی و آرامی در کیش مانوی میپردازد و میکوشد آنها را در اندرکنش با اسطورههای کافرکیشی و یهودی بازشناسد. در اینجا، هم به انگارهها و چهرههای اهریمنی آتالیا، ایدرا، اَتْنَبیش، هوبابیش، وزبیش، اُهْیا، و لِوْیاتین و هم به گروههای غولان، ایرها، نِفیلها و فرشتگان هبوطکرده پرداختیم تا نشان دهیم دیوشناسی مانوی تا چه حدّ به سنّتهای آرامی و بهویژه به کتاب حنوخ و کتاب غولان یهودی وابسته است. در جستار حاضر، نه تنها کلانفرشتگان بزرگ مانوی یعنی رُفائیل و میخائیل و گبرائیل و سَرائیل را باز خواهیم شناخت، بلکه به نقشآفرینی اینان به سرداریِ پادشاه افتخار در برابر یورش غولانی خواهیم پرداخت که بر اساس داستان آفرینش مانوی به زمین گریختند. مقاله نشان میدهد بازسازی کتاب غولانِ مانی به شدت به بررسیهای دیوشناسانه وابسته است.مقالة حاضر به تشخیص هویت و عملکرد نیروها و شخصیتهای دیوی با اصالت بابِلی و آرامی در کیش مانوی میپردازد و میکوشد آنها را در اندرکنش با اسطورههای کافرکیشی و یهودی بازشناسد. در اینجا، هم به انگارهها و چهرههای اهریمنی آتالیا، ایدرا، اَتْنَبیش، هوبابیش، وزبیش، اُهْیا، و لِوْیاتین و هم به گروههای غولان، ایرها، نِفیلها و فرشتگان هبوطکرده پرداختیم تا نشان دهیم دیوشناسی مانوی تا چه حدّ به سنّتهای آرامی و بهویژه به کتاب حنوخ و کتاب غولان