فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مناطق خشک و نیمه­ خشک جهان براثر عوامل انسانی و طبیعی، دچار تغییر و تخریب شدید شده است. این مناطق به­ علّت دارابودن اکوسیستم­ های منحصربه‌فرد و منابع غنی، نیز مناطق مستعد ازنظر توسعة اقتصادی، نقش مهمّی در کاهش بلاهای طبیعی و رفاه بشر دارند. در این راستا به‌منظور برآورد تأثیر فشارهای انسانی بر ظرفیت زیستی در شهرستان اصفهان در طول سال­های 1379 تا 1398، شاخص­ فشار ردّ پای مصرف و شاخص­ فشار ردّ پای تولید با تکیه بر مفهوم ردّ پای اکولوژیک استفاده شد؛ همچنین به‌منظور برآورد فشارهای ایجادشدة حاصل از ردّ پای مصرف و تولید پسماند (ورودی و خروجی) شاخص توزیع ردّ پای اکولوژیک ارزیابی شد. در پژوهش حاضر برای بررسی سطح امنیّت اکولوژیک خدمت ذخیرة کربن با شاخص ردّ پای اکولوژیک ادغام شد تا عملکرد اکوسیستم نیز به‌عنوان معیاری در ارزیابی­ها لحاظ شود. نتایج نشان داد که باوجود نوسانات متفاوت در روند تغییرات شاخص­ فشار ردّ پای مصرف و شاخص­ فشار ردّ پای تولید در طول دورة مطالعاتی، به ­طور عمده این شاخص­ها روند کاهشی داشته­ اند؛ افزون بر این، منفی ­بودن مقدار شاخص توزیع ردّ پای اکولوژیک نشان‌دهندة اثرگذاری بالاتر ردّ پای مصرف در تعیین شاخص امنیّت اکولوژیک نسبت به ردّ پای تولید بوده است و با توجّه به مدل تصمیم ­گیری، این شاخص در کلاس «ریسک بالا» قرار گرفته است. مقایسة ظرفیت زیستی با ردّ پای اکولوژیک نمایانگر کسری شدید اکولوژیک و امنیّت اکولوژیک پایین در شهرستان اصفهان در طول مدّت‌زمان مورد نظر است. نتایج به‌دست‌آمده از نوشتار پیش رو به سیاست‌گذاران و تصمیم­ گیران کمک خواهد کرد تا با توجّه به ضوابط آمایش سرزمین، راهبردهایی همچون سناریوی کاهش ردّ پای اکولوژیک یا افزایش ظرفیت زیستی را اتّخاذ نمایند.مناطق خشک و نیمه­خشک جهان براثر عوامل انسانی و طبیعی، دچار تغییر و تخریب شدید شده است. این مناطق به­علّت دارابودن اکوسیستم­های منحصربه‌فرد و منابع غنی، نیز مناطق مستعد ازنظر توسعة اقتصادی، نقش مهمّی در کاهش بلاهای طبیعی و رفاه بشر دارند. در این راستا به‌منظور برآورد تأثیر فشارهای انسانی بر ظرفیت زیستی در شهرستان اصفهان در طول سال­های 1379 تا 1398، شاخص­ فشار ردّ پای مصرف و شاخص­ فشار ردّ پای تولید با تکیه بر مفهوم ردّ پای اکولوژیک استفاده شد؛ همچنین به‌منظور برآورد فشارهای ایجادشدة حاصل از ردّ پای مصرف و تولید پسماند (ورودی و خروجی) شاخص توزیع ردّ پای اکولوژیک ارزیابی شد. در پژوهش حاضر برای بررسی سطح امنیّت اکولوژیک خدمت ذخیرة کربن با شاخص ردّ پای اکولوژیک ادغام شد تا عملکرد اکوسیستم نیز به‌عنوان معیاری در ارزیابی­ها لحاظ شود. نتایج نشان داد که باوجود نوسانات متفاوت در روند تغییرات شاخص­ فشار ردّ پای مصرف و شاخص­ فشار ردّ پای تولید در طول دورة مطالعاتی، به­طور عمده این شاخص­ها روند کاهشی داشته­اند؛ افزون بر این، منفی­بودن مقدار شاخص توزیع ردّ پای اکولوژیک نشان‌دهندة اثرگذاری بالاتر ردّ پای مصرف در تعیین شاخص امنیّت اکولوژیک نسبت به ردّ پای تولید بوده است و با توجّه به مدل تصمیم­گیری، این شاخص در کلاس «ریسک بالا» قرار گرفته است. مقایسة ظرفیت زیستی با ردّ پای اکولوژیک نمایانگر کسری شدید اکولوژیک و امنیّت اکولوژیک پایین در شهرستان اصفهان در طول مدّت‌زمان مورد نظر است. نتایج به‌دست‌آمده از نوشتار پیش رو به سیاست‌گذاران و تصمیم­گیران کمک خواهد کرد تا با توجّه به ضوابط آمایش سرزمین، راهبردهایی همچون سناریوی کاهش ردّ پای اکولوژیک یا افزایش ظرفیت زیستی را اتّخاذ نمایند.