مدلسازی مطلوبیت زیستگاه غاز خاکستری در ایران
نویسندگان
1 گروه محیطزیست، دانشکده منابع طبیعی و محیطزیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 گروه سامانههای جغرافیایی، دانشکده علوم زمینشناسی، دانشگاه تنت، هلند
doi
10.22126/ges.2021.5918.2320چکیده
تنوّع زیستی درزمرة مهمترین شاخصهای تنوّع و پویایی اکوسیستم است. پرندگان بهعنوان شاخصی کلنگر نشاندهندة تنوّع زیستی اکوسیستم، مطلوبیت زیستگاه و سایر شرایط زیستی لازم برای هر گونه هستند؛ از این رو مطالعه روی پرندگان بهویژه پرندگان مهاجر، بهمثابة یک شاخص کلنگر اهمّیت خاصّی دارد. با توجّه به لزوم انجام مطالعات در این زمینه، نوشتار پیش رو با هدف بررسی مطلوبیت زیستگاه و شناسایی مهمترین متغیّرهای محیطی مؤثّر بر پراکنش گونة غاز خاکستری بهعنوان یک گونة مهاجر و شاخص در ایران صورت گرفت. با بهرهگیری از 23 متغیّر محیطی و با استفاده از 9 مدل موجود در بستة نرمافزاری بایومد تحت نرمافزار R پراکنش گونه در سه تیپ زیستگاهی زمستانگذران، تابستانگذران و جوجهآور و همچنین مکانهای توقّف شبیهسازی شد. نتایج نشان داد که مدلهای مورد استفاده در مدلسازی پراکنش گونه از صحّت بالایی در بررسی پراکنش گونه برخوردار هستند. بهطور کلّی، متغیّرهای دما و بارش بیشترین اهمّیت و متغیّرهایی همچون پوشش گیاهی و فاصله تا جادهها کمترین اهمّیت را در پراکنش گونة غاز خاکستری در سطح ایران دارند. براساس نتایج بهدستآمده، 91/15% از سطح ایران بهعنوان زیستگاههای مطلوب گونه شناسایی شد که به میزان 95/15% با مناطق حفاظتشده همپوشی دارد؛ بنابراین، روش استفادهشده در پژوهش حاضر بهدرستی زیستگاههای مطلوب گونه را شناسایی کرده و میتواند بهعنوان روش مناسبی برای مدلسازی مطلوبیت زیستگاه گونههای مشابه استفاده شود که این امر از دیدگاه حفاظت و ارائة برنامههای جامع و کاربردی مدیریت حیاتوحش امری بسیار ضروری است