فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ظهور شبکه­ های اجتماعی، به‌ویژه اینستاگرام با ماهیت تصویری در فضای غیررسمی و جذاب برای زنان، نقش قابل ­توجهی در ساخت هویت شخصی آنها ایجاد کرده است. ازاین‌رو، زنان در تلاش‌اند با فعالیت در این شبکه، هویت و تصویری متمایز و جدید از خود به نمایش بگذارند و آنان بدین ­طریق در گروه­های مختلف احساس تعلق و نقش‌آفرینی می ­کنند.­ تحقیق حاضر با پشتوانه ادبیات مفهومی و نظری موجود در حوزه هویت، با فن مصاحبه نیمه ساختاریافته به گردآوری داده ­ها پرداخته و با رویکرد کیفی و بهره‌گیری از روش زمینه ­ای اشتراوس و کوربین داده­ ها را تحلیل کرده است. 30 کاربر فعال اینستاگرامی (زن) با روش نمونه ­گیری گلوله برفی و هدفمند انتخاب و به شیوه حضوری و آنلاین مورد مصاحبه قرارگرفته‌اند. یافته­ های به‌دست‌آمده، بیانگر 4 مقوله اصلی شامل «انتخاب نمایش خود در زیست جهانی زنانه»؛ «اینستاگرام، ساحت تعامل با مخاطب تأثیرگذار»؛ «بازسازی معنا و هویت‌یابی فرایندی» و «بازسازی تعاملات حوزه زندگی خصوصی»، است. مقوله هسته‌ای در این بررسی «هویت نوظهور تلفیقی و فرا مدرن» است که سایر مقولات را درمی‌گیرد. همچنین در مقوله هویت ­یابی فرایندی، سه نوع تیپ هویتی پیشین، هویت در مواجهه و هویت پسین با اقتباس از رویکرد نظری شکل‌گرفته است. مؤلفه­ی تیپ­ها، پیشینی محصول چارچوب­های مشخصی چون تحصیل و اشتغال مرسوم در جامعه بوده درحالی‌که مؤلفۀ هویت، در مواجهه ابراز خود دلبخواه نمایشی و هویت پسین، سیالیت و تلفیق است. نتایج نشان می­دهد که در اینستاگرام به‌واسطه شکل کارکردی و ساختاری آن و تغییر نوع و موضوع علقه­ های اجتماعی، زنان ایرانی با بازنمایی خودی خلق‌شده و فرامدرن در قالب تلفیقی از نقش‌های زنانۀ سنتی ـ مدرن، هویتی خودانتخابی را تعریف کرده­اند که نه افسارگسیخته و آزاد و نه دست‌وپابستۀ محدودیت­ های دنیای واقعی و از پیش تعیین‌شده است.