فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقایسه‌ی ملل bāji- پرداز مندرج در کتیبه‌های هخامنشی، با فهرست هرودوت از شهربی‌های خراج‌گزار و نیز برداشت متاخر از مفهوم واژه‌ی باج/ باژ در فارسی میانه و نو، سبب شده که bāji-، غالبا در معنای خراج و گزیتی در نظر گرفته شود که به صورت موظفی پرداخت می‌شده است. با این حال، بررسی دقیق‌تر منابع دوره‌ی هخامنشی و به ویژه بند ششم از سنگ‌نبشته‌ی داریوش اول در نقش‌رستم DNb و رونوشت ایلامی آن و همین بند از کتیبه‌ی XPl، در پرتو نوشته‌های یونانیان و الواح ایلامی بارو و اسناد آرامی، اختیاری بودن bāji- را، حداقل در اوایل دوره‌ی هخامنشیان، پررنگتر می‌کند. آنچه که از کتیبه‌ی DNb برداشت می‌شود اینکه، bāji- در حد توان و استطاعت پرداخت می‌شده و غالبا با هدیه‌ای متقابل از سوی شاه همراه می‌شده است. فرایند ثبت و ضبط دقیق bāji- و هدیه، همچون صورت‌های الزام‌آور از خراج و مالیات، به تدریج تمایز این دو نوع پرداخت را از جهت وظیفه از میان برده است. با این حال، همین تمایز اولیه سبب شده است که حداقل بخشی از پرداخت‌های شهرب‌ها و طبقات فرادست به خزانه، در قالب کالاهای نفیس و هنرمندانه صورت گیرد که می‌توان آن را، یکی از عوامل گسترش هنرهای ایرانی در دوره‌ی هخامنشیان دانست.