نظام حالت دهی و مطابقۀ الگوی کُناییِ زبان آرانی در چارچوب برنامۀ کمینه گرا

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه الزهرا (س)

2 دانشیار زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه الزهرا (س)

doi
10.22124/plid.2019.13601.1374
چکیده

آرانی از گویش­های مرکزی ایران است که نیای آن مشخص نیست، اما به زبان پارتی، نزدیک­تر است و زمانی در مناطق گسترده­ای از ایران به کار می­رفت، اما امروزه تنها محدود به شهر آران و بیدگل، در شمال شرقی استان اصفهان است. در بررسی و استخراج الگوی کنایی این زبان، جملات و داده­ها به شیوۀ میدانی و گفت­و­گو و مصاحبۀ حضوری با 20 گویشور جمع­آوری شده، و در موارد معدودی از پرسش­نامه، و همچنین از مجموعه کتاب­هایی که جملات این زبان را گردآوری کرده­اند استفاده شده‌است. نتایج نشان داد زبان آرانی از الگوی کنایی گسسته پیروی می­کند. بندهای دارای ستاک فعل متعدیِ زمان حال در این زبان، الگوی فاعلی- مفعولی، و بندهای دارای ستاک فعل متعدی گذشته از الگوی کنایی- مطلق تبعیت می­کنند. همچنین فعل بند متعدی با مفعول ارجاع متقابل ندارد، بلکه در قالب سوم شخص مفرد ظاهر می­شود. حالت کنایی فاعل به‌صورت ذاتی و مشروط به شرایط خاص اعطا می­شود و با واژه­بست مضاعف­ساز بازنمایی می­شود. در بندهای دارای فعل مرکب، میزبانِ واژه­بست، بخش غیرفعلی است.