فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نکتۀ شایان توجه در تاریخ ساسانی پیدایی نام کاملِ «ایران» به خط پهلوی در پشت برخی از سکه‌های شاهان این عصر است. این نام که در محل درج ضرابخانه‌ها یعنی در سمت راست پشت سکه نوشته می‌شد با حرف‌نوشت’yl’n  و آوانوشت ērān (با یای مجهول) به معنی «ایران» همراه است. این در حالی است که برای واژۀ «ایران» نشانه‌های اختصاری دیگری با حرف‌نوشت AY, AYL, AYLA نیز در سکه‌ها به کار می‌رفت.‌ از آن‌جا که در عصر ساسانی شهرهایی وجود داشت که نام آنها ترکیبی بود از نام ایران با یک یا چند واژۀ دیگر، لذا برحسب قاعده، حکاکان سکه می‌بایست از نشانه‌های اختصاری یاد شده برای درج نام این شهرها در محل سکه‌خانه استفاده می‌کردند. اما مشاهده می‌نماییم که در مقاطعی، نام‌جای کامل AYLAN برای برخی از شاهان در پشت سکه‌ها به‌کار می‌رفت که بر پایۀ منابع تاریخی، شاهان مورد نظر تسلطی بر روی هیچ‌ یک از این شهرهای توأم با نام ایران نداشته‌اند. پس نشانۀ کامل «ایران» معرف چه مکانی بوده است؟ می‌دانیم که این نامِ کامل در برخی مسکوکات طلا و یا مضروبات تشریفاتیِ منحصر به پایتخت نیز به‌کار رفته است. در واقع هدف از درج نام کامل «ایران» در سکه‌ها، ادعایی برای فرمانروایی بر کل ایرانشهر است. در این مقاله خواهیم کوشید منظور ساسانیان از این نام را در سکه‌ها روشن نماییم. برای نیل به این هدف، اطلاعات به شیوۀ کتابخانه‌ای گردآوری شده و به روش توصیفی- تحلیلی مورد واکاوی قرار گرفته است.