بررسی تاریخی بن ماضی افعال در زبان بلوچیِ امروز (گویش های بلوچیِ غربی)

نویسندگان

1 استادیار فرهنگ و زبان‌های باستانی ایران، دانشگاه ولایت ایرانشهر سیستان و بلوچستان

2 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ولایت ایرانشهر سیستان و بلوچستان

doi
10.22124/plid.2019.13660.1375
چکیده

بن ماضی افعال با نشانه­های متنوع در گویش­های مختلف زبان بلوچی، اهمیت خاصی دارد. این مقاله در پی آن است تا با روشی توصیفی و دیدگاهی درزمانی و هم‌زمانی به بحث ساخت‌واژیِ بن ماضی در زبان بلوچی بپردازد. منابع پایه، 201 فعل سادۀ بلوچی- گویش بمپوری- است. پس از ارائۀ فهرست افعال، موارد آوایی و بسامد آنها تبیین می‌شود. این افعال، براساس تکواژ ماضی‌سازی که می‌گیرند مرتب شدند. یافته­ها نشان می‌دهد که بن ماضی در بلوچی به 10 صورت مشخص می­شود. از اینها، 5 صورت باقاعده و 5 صورت بی­قاعده هستند(1). این اختلاف صورت‌ها 4 دلیل عمده دارد: 1- صورت بن ماضی بازماندۀ صورت‌های تاریخی باشد؛ 2- بافت واجگانی‌ بن ماضی باعث اختلاف صورت‌ها شود؛ 3- اختلاف در گویش‌ها باعث تنوع صورت‌های بن ماضی شده باشد؛ 4- بن ماضی از طریق قیاس با افعال دیگر ساخته شده باشد.

کلیدواژه‌ها