مطالعه و بررسیِ کاربرد شیوه‌های بلاغی در اندرزهای پهلوی و مانوی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی تهران

doi
10.22034/aclr.2023.2000592.1079
چکیده

در درازنای تاریخ چندهزار سالۀ ایران، اندرز و پند، همواره جزء جدایی‌ناپذیر و پیوستۀ فرهنگ ایرانی و مهم‌ترین بخش از ادبیات پهلوی بوده است و از آنجایی که یکی از اصلی‌ترین راه‌های شناخت مردمان یک سرزمین مراجعه به ادبیات و آثار نوشتاری و سنت شفاهی مردمان آن دیار است، مطالعه و بررسی اندرزها از زوایای مختلف، می‌تواند پژوهشگر را به افق‌های جدیدی پیرامونِ مسائل و موضوعات مرتبط با آن، رهنمون سازد. در همین راستا، پژوهش کنونی قصد دارد تا به مطالعه و پژوهش دربارۀ کیفیّت و چگونگی اندرزهای پهلوی –و تا حدودی مانوی- از حیث اشتمال بر صنایع ادبی و فنون بلاغت بپردازد؛ بدین معنا که آیا در بیان اندرزهای پهلوی از صور بلاغی استفاده شده است و یا در گزارش آن‌ها، سادگی بر آرایش‌های لفظی و معنوی ارجحیّت دارد. در نگاه اول چنین به نظر می‌رسد که کاربرد شیوه‌های بلاغی در بیان اندرزها بسیار اندک و انگشت‌شمار است، امّا پس از بررسی و تعمق در اندرزنامه‌های پهلوی و مانوی، مشخص می‌شود که کاربرد و استعمال آرایه‌های ادبی، بسیار چشمگیر و قابل ملاحظه است و از این میان، استفاده از شیوۀ سوال و جواب، ایضاح پس از ابهام بر سایر صنایع ادبی ارجحیّت دارد.