جمله‌های مرکبِ وابستگی پیرو قیدی و وصفی در زبان ختنی

نویسندگان

1 پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

doi
10.22034/aclr.2023.2011134.1084
چکیده

پژوهش‌های علمی دربارة تاریخ زبان فارسی به‌ویژه از نظر زبانشناختی از طریق تجزیه و تحلیل تمامی زبان-های کهن ایرانی صورت می‌پذیرد. در طبقه‌بندی علمی زبان‌های ایرانی، زبان ختنی در زمرة زبان‌های ایرانی میانة شرقی است، که در قیاس با سایر زبان‌های کهن ایرانی کمتر مورد بررسی و پژوهش قرار گرفته و از نظر مطالعات زبانی به‌ویژه موضوع ساختار جملات در زبان‌های ایرانی میانه شرقی مهجور مانده است. از این‌رو، مقالة حاضر به بررسی رایج‌ترین مقولة زبانی مربوط به ساختار چند نوع جمله‌ی مرکب در فصل دوم کتاب زمبسته بپردازد. کتاب زمبسته یکی از آثار ادبی مهّم به زبان ختنی است. این کتاب یک تألیف اصیل و بومی است که به شرح و توصیف آموزه‌های بودایی مکتب مهایانه می‌پردازد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که در این متن، جملات به سه صورت ساده، مرکب همپایگی و مرکب وابستگی وجود دارند. در این پژوهش، به دنبال مقالة پیشین تحت‌عنوان «جمله‌های مرکبِ ‌همپایگی و جمله‌های مرکبِ ‌وابستگی در زبان ختنی»، ساختار جمله‌های مرکبِ وابستگی، از نوع پیرو قیدی مورد بررسی قرار می‌گیرد. همچنین دو نوع ساختار دیگر از جملة مرکب، پیرو وصفی صفت‌واره و پیرو موصولی وصفی و یا توصیفی، به اختصار توضیح داده می‌شود. به‌این‌منظور، نمونه‌های این قبیل جملات از فصل دوم کتاب زمبسته گردآوری شده است.