فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

استرس‌های ناشی از آلاینده‌ها، از جمله فلزات سنگین، به پاسخ‌های سلولی منجر می‌شوند که اغلب به صورت تغییرات فراساختاری نمایان می‌شوند. تغییرات فراساختاری سلول‌های پوششی مثانة خرچنگ Astacus leptodactylusدر اثر تیمار با کلرید جیوه بررسی شد. 80 قطعه خرچنگ از تالاب انزلی صید و به تعداد مساوی به چهار تانک که هر کدام حاوی یکی از غلظت‌های 0، 5، 15 و 20 ppb از ‌کلرید جیوه بود، انتقال داده شدند. در پایان دورة تیمار یک هفته‌ای، ضمن بررسی مرگ‌و‌میر، غدة سبز نمونه‌ها به منظور مطالعه با میکروسکوپ الکترونی گذاره در گلوتارآلدهید تثبیت شد. در حالی که تلفاتی در تیمارهای 0 و ppb 5 دیده نشد، در تیمار 15و ppb 20 به ترتیب 20 و 100درصد مرگ‌ومیر مشاهده شد. سلول‌های پوششی مثانه در دوز صفر ppb فاقد هر گونه تغییرات فراساختاری بودند. تغییرات فراساختاری این سلول‌ها در دوز ppb 5 شامل درهم‌پیچیدگی غشای پایه، تورم و تغییر شکل میتوکندری‌ها، افزایش درخور توجه تعداد و اندازة واکوئل بود. در دوز ppb 15 علاوه بر تغییرات ذکرشده، دژنره‌شدن کریستاهای میتوکندری، افزایش بیش از حد واکوئل‌های بدفرم، و به طور کلی نکروز سلول‌ها مشاهده شد. نتایج نشان داد که غدة سبز خرچنگ دراز آب شیرین می‌تواند محل اصلی غیر سمی‌سازی و خروج جیوة غیرآلی واردشده در همولنف باشد و به دلیل تراکم زیادش در بخش مثانه، سبب تغییرات و آسیب‌های فراساختاری شود و با ایجاد اختلال در مکانیسم دفع مواد زائد و خصوصاً تنظیم اسمزی سبب تلف‌شدن این آبزی شود.