مفهوم آزادی نزد روشنفکران ایرانی پیش از انقلاب مشروطه

نویسندگان

1 دانشگاه شهید بهشتی ، mahdirafati62@gmail.com

2 دانشگاه شهید بهشتی

doi
چکیده

از زمان آشنایی ایرانیان با غرب در دوره قاجار، آزادی بهعنوان مفهومی اعتباری به کار رفت که معنا و تعریفی خاص و متفاوت از گذشته داشت. در این معنا، روشنفکران دوره‌ی قاجار؛ بهخصوص عهد ناصرالدینشاه سهم بسزایی در وارد کردن این مفهوم و تطبیق دادن آن با فرهنگ جامعه‌ی اسلامی ـ ایرانی داشتند. این پژوهش درصدد است تا با واکاوی مفهوم آزادی در آثار متفکران غربی، به مسیر انتقال این مفهوم به ایران، تعریف آن و چگونگی تلاش اندیشه‌گران ایرانی برای تطبیق این مفهوم با فرهنگ جامعه‌ی ایران بپردازد و نشان دهد که ظهور اندیشهها و مفاهیم نوآیین؛ از جمله مفهوم آزادی در دوره‌ی مشروطه، دارای پیشینهای قابل توجه در ایران و اسلام بوده و اندیشه‌گران ایرانی، با استفاده از ظرفیتها و داشته‌های فرهنگ خودی، سعی در ارائه تعریفی از آن مطابق با جامعه‌ی ایرانی داشتهاند. از این‌رو، آزادی مورد ادعای اندیشه‌گران غربی در فرهنگ ایرانی ـ اسلامی پیشینه و مفهوم خاص خود را داشته و قابلیت عملی شدن اقسام مختلف آن چون آزادی بیان، عقیده و قلم را داراست. لذا ظهور آنها در دوره مشروطه آنی و بیمقدمه نبوده است.