فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر دو پسوند اشتقاقی «-ین» و «-ینه» را در زبان فارسی بررسی و سویه‌های گوناگون معنایی و صوری آنها را واکاوی می­نماید و می‌کوشد با رویکرد ساخت‌بنیاد و در چارچوب نظریۀ ساخت‌واژۀ ساختی الگوهای واژه‌سازی را بر پایۀ مفهوم «طرحواره‌های ساختی» و رابطۀ پایگانی این طرحواره‌ها تبیین نماید. ساخت‌واژۀ ساختی نظریه‌ای واژه‌بنیاد و نشانه‌بنیاد در حوزۀ ساخت‌واژه است که رویکردی شناختی و کاربردبنیاد به واژه‌سازی دارد. داده‌های پژوهش برگرفته از پیکرۀ ساخت‌واژی نگارندگان، با بیش از 12000 واژۀ مشتق و مرکب فارسی، و فرهنگ فارسی زانسو (کشانی، 1372) است که 71 واژۀ مشتق ساخته‌شده با پسوند «-ین» و 59 واژۀ ساخته‌شده با پسوند «-ینه» را در بر می‌گیرد. براساس یافته‌های پژوهش این پسوندها تنوع معنایی چشمگیری دارند که در سطح طرحواره‌های ساختی انتزاعی قابل تبیین است نه در سطح واژه‌های عینی زبان و از همین­رو آن را چندمعنایی ساختی می‌نامند. پسوند «-ین» می‌تواند در 7 زیرطرحوارۀ ساختی نمایان شود و واژه‌هایی از مقولۀ صفت بسازد، اما «-ینه» دارای 9 زیرطرحوارۀ ساختی است و واژه‌هایی از مقولۀ اسم و صفت می‌سازد.