الگوهای مینویِ شخصیتهای گیتی؛ مطالعۀ موردی: زردشت، جم و اژی دهاک
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری فرهنگ و زبانهای باستانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.
doi
10.22034/aclr.2023.701185چکیده
در اوستا دو دنیای مینوی و مادی قابل تشخیص است. دنیای مینوی شامل هستندگان مقدسی است که اهورهمزدا، امشاسپندان و ایزدان را شامل میشوند و از میان آنها اهورهمزدا در رأس و آشکارا تواناتر از سایرین است. درست پس از اهورهمزدا سپندمینو بسیار نزدیک به اهورهمزدا ظاهر میشود. انگرهمینو نیز به صورت همزاد اما در تقابل با سپندمینو است. دنیای مادی نیز شامل شخصیتهایی است که زردشت در رأس آنها قرار میگیرد. زردشت والاترین شخصیت زمینی است و جم و اژی دهاک در مقابل یکدیگر در دنیای زمینی جزو شخصیتهای شناخته شدۀ اوستاییاند. به نظر میرسد که در شخصیت زردشت الگویی آسمانی دیده میشود که بر پایۀ الگوی شخصیت اهورهمزدا ساخته شده و همین موضوع در مورد سپندمینو و انگره مینو با جم و اژی دهاک دیده میشود. هدف از این مقاله بررسی این شخصیتها و یافتن شباهتهای آنها برای اثبات وجود الگویی مینوی در شخصیتهای مادی اوستاست. بدین منظور ابتدا ویژگیهای اهورهمزدا، زردشت، سپند مینو و انگره مینو، جم و اژی دهاک بررسی شده، سپس شباهتهای آنها استخراج میشود. در پایان خواهیم دید که این شخصیتهای زمینی در اوستا از الگویی آسمانی و مینوی پیروی میکنند. دادههای این پژوهش به صورت کتابخانهای گردآوری و از روش توصیفی-تحلیلی برای تجزیه و تحلیل و نتیجهگیری استفاده شده و اساس پژوهش بر شواهد اوستایی قرار گرفته اما در مورد جم و اژی دهاک از شاهنامه نیز کمک گرفته شده است.
