سازوکارهای تأثیرگذاری دین در فرآیند سیاستگذاری فرهنگی (با تأکید بر مرحلة تدوین)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
2 استادیار گروه مدیریت پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
3 استاد دانشکده مدیریت دانشگاه علامه طباطبائی
doi
10.30497/rc.2017.1931چکیده
بحث جایگاه دین و چگونگی تأثیرگذاری آن بر سیاستگذاری فرهنگی، یکی از موضوعات مطرح در حوزة سیاستگذاری فرهنگی محسوب میشود. نظریات مختلفی نیز در این خصوص ارائه شده است که در طیفی از نظریات حداقلی تا حداکثری قرار میگیرد. از سوی دیگر خطمشیگذاری فرهنگی در جامعة اسلامی از الگوی خاصی تبعیت میکند. آنچه این الگو را از الگوهای مشابه متمایز میکند، این پیشفرض است که دین نقش بسزایی در شکل گیری فرهنگ یک جامعه دارد و این نقش، فراتر از صِرف تعیین خطوط قرمز در تدوین سیاستهای فرهنگی است. این الگوی خطمشیگذاری، برخلاف الگوهای رایج که بر محور شناسایی و حل مسئله قرار دارند، با مسئله آغاز نمیشود. در این تحقیق بر اساس روش تحلیلیتوصیفی و با رجوع به آیات و روایات و به ویژه سیرة پیامبر اکرم(ص) سه عنصر در الگوی خطمشیگذاری فرهنگی (مرحلة تدوین) بر اساس آموزههای اسلام معرفی میشود که عبارتاند از پیگیری، درمان و رفع معضلات فرهنگی جامعه؛ پیشگیری از بروز مشکلات فرهنگی؛ و پیشبرندگی جامعه به سوی تعالی. در این الگو بر ویژگی هوشمندی نظام اسلام و تمرکز بر منحل کردن مسائل به جای حل کردن مسائل تأکید میشود. بر این اساس، اولین گام در سیاستگذاری فرهنگی شناسایی عوامل پیشبرنده در یک جامعة دینی است (فارغ از اینکه معضلی در جامعه باشد یا نباشد). گام دوم شامل پیشگیری، یعنی شناسایی عوامل ایجاد معضل که در متن آموزههای دینی نهفته است، میشود و تلاش برای رفع مشکل به طور مستقیم باید در مرحلة آخر باشد.
