فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

توسعة شتابان شهر تهران باعث افزایش آلودگی هوا و صدا و درنهایت توسعة ناپایدار شهری شده است. ازآنجاکه گروه‌های آسیب‌پذیرتر به‌دلیل توزیع نامتناسب آلودگی هوا و صدا بیشتر در معرض آلودگی قرار می‌گیرند؛ هدف نوشتار پیش رو بررسی ارتباط میان آلودگی هوا و صدا با عوامل اجتماعی و اقتصادی در شهر تهران برای ارزیابی عدالت محیط‌زیست شهری است. به‌منظور بررسی توزیع فضایی آلاینده‌های مورد نظر، غلظت آلاینده‌های هوا و صدا ناشی از منابع ساکن و متحرّک با رتبة اجتماعی اقتصادی در مناطق 22 گانة شهر تهران و با مدل رگرسیون وزنی جغرافیایی بررسی شد. یافته‌های این پژوهش نشان داد که مدل رگرسیون جغرافیای مورد نظر دقّت قابل قبولی برای مدل‌سازی روابط میان رتبة اجتماعی و اقتصادی و منابع تولید آلودگی هوا داشته است. میزان R2 محلّی برای تولید آلایندة ناشی از مصرف خانگی، میزان مالکیت خودرو و میزان مالکیت موتورسیکلت به­ترتیب برابر با 94/0، 59/0 و 85/0 بوده است. یافته‌های ناشی از ارتباط آلودگی صدا و رتبة اقتصادی و اجتماعی مناطق نشان داد که مدل مورد نظر با R2 محلّی 43/0 رابطة میان وضعیّت اجتماعی و اقتصادی مناطق با آلودگی صدا را به­شدّت تأیید نمی‌کند. این مطالعه نشان داد ‌که مناطق سه، یک و شش که ازلحاظ معیارهای اقتصادی و اجتماعی رتبة بالاتری دارند، سهم بیشتری در تولید آلودگی دارند. درصورتی‌که مناطق 18، 19 و 20 که پایین‌ترین رتبة اجتماعی و اقتصادی را دارند، بیشتر از سایر مناطق در معرض آلودگی هوا قرار دارند؛ بنابراین گروه‌های آسیب‌پذیرتر ساکن جنوب شهر تهران بیشتر از سایر گروه‌ها با بی‌عدالتی محیط­زیستی شهری روبه­رو‌ هستند.