فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شناسایی مناطق سیل­گیر از راهکارهای اساسی در برنامه­ریزی کاهش اثرات تخریبی سیل است. در نوشتار پیش رو از شاخص­های توپوگرافی و مورفولوژیکی به­منظور بررسی سیل­زایی استفاده شده است. به­دلیل اثرگذاری ویژگی­های هیدروژئومورفیک در سیل‌زایی، این ویژگی­ها با نرم­افزارهای آرک‌جی‌.آی.‌اس. و سیستم مدل‌ساز حوضة ‌آبریز با کمک لایه­های مدل رقومی ارتفاع و توپوگرافی استخراج شدند. به­دلیل نبود اطّلاعات میدانی دقیق و به­روز از رطوبت سطحی خاک، لایة پوشش گیاهی و آمار ثبتی بارش، از امکانات سنجش از دور اقدام به استخراج رطوبت خاک و بارش شده است. برای کنترل و مقایسة اطّلاعات به­دست­آمده از تصاویر ماهواره‌ای، بارش مورّخ 12 آذر 1395 به‌عنوان نمونة بارش سیلابی انتخاب شد. با توجّه به اهمّیت شاخص رطوبت توپوگرافی برای توصیف شرایط رطوبتی خاک و تخمین ویژگی­های فیزیکی و هیدرولوژی از این شاخص استفاده شده و نقشة خروجی به­صورت طبقه­بندی در منطقه بررسی شد. برای نمایش نواحی مستعدّ سیلاب از مدل ترکیبی که در آن از لایه‌های رطوبت خاک سطحی (از مدل ذوزنقه­ای فیزیکی از تصاویر لندست 8 استخراج شد)، پوشش گیاهی، بارش و شاخص رطوبت توپوگرافی استفاده شده است. پس از همسان­سازی نقشه‌ها و وزن‌دهی، روی­هم­گذاری لایه­ها در محیط سیستم اطّلاعات جغرافیایی انجام و نقشة پتانسیل سیل­زایی حوضه استخراج شد و حوضه به­ترتیب شدّت سیل­زایی به پنج محدودة مستعدّ سیلاب، سیلاب متوسّط، تاحدودی سیلابی، سیلاب بسیارکم و فاقد سیلاب طبقه­بندی شد. براساس نقشة استخراجی و تجزیه و تحلیل نتایج، از کل 3279 کیلومتر مربع منطقه، حدود 6/81 کیلومتر مربع (5/2%) مستعد سیلاب بوده و 9/1% از منطقه با میزان خطر متوسّط برای سیلاب شناسایی شد. محدوده‌های مستعدّ سیلاب بیشتر در نواحی دشتی مرکزی و شمال حوضه در زمین‌های مسطّح حاشیه‌ای رود سیمینه قرار گرفته است.