ارزیابی کیفی و پهنه‌بندی فرسایش خاک با رویکرد شاخص خطر در حوضة کارستی الوند، استان کرمانشاه

نویسندگان

1 گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

3 گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22126/ges.2019.3886.1996
چکیده

فرسایش خاک از تهدیدکننده­های اصلی منابع آب­وخاک در جهان و ازجمله کشور خشک و نیمه­خشک ایران است که ارتباطی قوی به­ویژه با نوع پوشش و کاربری زمین دارد. این مسئله به‌خصوص در مناطق کارستی منجر به رخداد پدیدة بیابان­زایی سنگی و گرفتگی مجاری کارستی می‌شود. در نوشتار پیش رو با استفاده از مدل شاخص ریسک فرسایش و استفاده از تصاویر ماهواره­ای لندست تی.­ام. و اُ.ال.آی. در بازة زمانی 28 ساله، سطح حوضة کارستی رودخانة الوند در غرب استان کرمانشاه برای سه سال 1990، 2005 و 2018 به­منظور ارزیابی کیفی و پهنه‌بندی فرسایش خاک با تأکید بر نوع پوشش و کاربری زمین بررسی شده است. نتایج نشان می­دهد در بازة زمانی 28 ساله، میزان تراکم پوشش گیاهی در سطح حوضة الوند از روند نزولی برخوردار بوده و از سال 1990 تا 2018 مساحت آن بیش از 30% کاهش یافته است. تعداد طبقات کاربری اراضی و میزان مساحت آن­ها در این بازة زمانی تغییرات قابل توجّهی داشته است. پهنة فرسایش بسیارکم در هیچ­کدام از نقشه­های نهایی فرسایش خاک در سال‌های انتخابی در حوضه وجود نداشته است. پهنة فرسایش متوسّط در هر سه نقشة نهایی فرسایش خاک، بیشترین مساحت و پهنه­های فرسایش زیاد و کم، به­ترتیب دومین و سومین پهنة فرسایشی وسیع در هر سه نقشة نهایی فرسایش خاک بوده­اند. پهنة فرسایش بسیارزیاد منطبق بر مناطق کارستی حوضه است. شیب و بارش زیاد و خاک کم­ضخامت، مهم­ترین دلایل فرسایش زیاد خاک در مناطق کارستی حوضه بوده است.