ارزیابی کیفی و پهنهبندی فرسایش خاک با رویکرد شاخص خطر در حوضة کارستی الوند، استان کرمانشاه
نویسندگان
1 گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
2 گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
3 گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامهریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22126/ges.2019.3886.1996چکیده
فرسایش خاک از تهدیدکنندههای اصلی منابع آبوخاک در جهان و ازجمله کشور خشک و نیمهخشک ایران است که ارتباطی قوی بهویژه با نوع پوشش و کاربری زمین دارد. این مسئله بهخصوص در مناطق کارستی منجر به رخداد پدیدة بیابانزایی سنگی و گرفتگی مجاری کارستی میشود. در نوشتار پیش رو با استفاده از مدل شاخص ریسک فرسایش و استفاده از تصاویر ماهوارهای لندست تی.ام. و اُ.ال.آی. در بازة زمانی 28 ساله، سطح حوضة کارستی رودخانة الوند در غرب استان کرمانشاه برای سه سال 1990، 2005 و 2018 بهمنظور ارزیابی کیفی و پهنهبندی فرسایش خاک با تأکید بر نوع پوشش و کاربری زمین بررسی شده است. نتایج نشان میدهد در بازة زمانی 28 ساله، میزان تراکم پوشش گیاهی در سطح حوضة الوند از روند نزولی برخوردار بوده و از سال 1990 تا 2018 مساحت آن بیش از 30% کاهش یافته است. تعداد طبقات کاربری اراضی و میزان مساحت آنها در این بازة زمانی تغییرات قابل توجّهی داشته است. پهنة فرسایش بسیارکم در هیچکدام از نقشههای نهایی فرسایش خاک در سالهای انتخابی در حوضه وجود نداشته است. پهنة فرسایش متوسّط در هر سه نقشة نهایی فرسایش خاک، بیشترین مساحت و پهنههای فرسایش زیاد و کم، بهترتیب دومین و سومین پهنة فرسایشی وسیع در هر سه نقشة نهایی فرسایش خاک بودهاند. پهنة فرسایش بسیارزیاد منطبق بر مناطق کارستی حوضه است. شیب و بارش زیاد و خاک کمضخامت، مهمترین دلایل فرسایش زیاد خاک در مناطق کارستی حوضه بوده است.