معرفی کتیبه نویافته یونانی از همدان: سندی بر پرستش خدای ساراپیس در هگمتانه
نویسندگان
1 وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
2 استاد باستانشناسی دانشگاه بوعلیسینا همدان، ایران
3 دانشیار تاریخ یونان گروه مطالعات تاریخی دانشگاه تورین، ایتالیا
4 دانشیار باستانشناسی دانشگاه بوعلیسینا همدان، ایران
doi
10.22034/aclr.2023.1990318.1063چکیده
با وجود گذشت یک قرن کاوشهای باستانشناسی در همدان، یافتههای دوره سلوکی در این شهر بسیار ناچیز است این در حالی است که بر اساس منابع تاریخی، هگمتانه یکی از مهمترین ساتراپیهای یونانی نشین غرب ایران در دوران سلوکیان بوده است. در پاییز سال 1396 در مرکز این شهر، قطعه سنگ تراش خورده و ناقصی کشف گردید. این قطعه سنگ به نظر میرسد مربوط به سر ستون شیوه دوریک یک ستون نذری است که بعدها از میانه شکسته و یا بریده شده است. این یافته در اصل شامل یک بخش مکعبشکل و یک شالی مدور بوده که بر روی یکی از اضلاع بخش مکعبشکل، کتیبه یونانی در سه سطر با سه واژه حک شده است. در سطر اول به نام خدای مصری ساراپیس(Sarapis) و در سطر دوم نام دیودوروس(Diodoros) اشاره شده است و در سطر سوم که تنها دو حرف از آن باقی است میتوان واژه εὐχήν که در کتیبههای یونانی به عنوان واژهای برای شکرگزاری در تحقق نذر آورده میشود را شناسایی نمود. بر اساس شکل ظاهری، به نظر میرسد این قطعه سنگ بخشی از یک سر ستون نذری، به سبک دوریک بوده که شخصی بنام دیودوروس کتیبهای بر روی آن، در وقف خدای سراپیس نگاشته و آن را در معبد اهدا کرده است.