تحلیل عوامل مؤثّر بر پژمردگی شهری در ناحیه 3، منطقة 12، شهر تهران

نویسندگان

1 گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22126/ges.1970.1154
چکیده

با رشد شتابان شهرنشینی و گسترش فیزیکی شهرها، پدیدۀ پژمردگی شهری، بافت مرکزی بسیاری از شهرهای بزرگ جهان توسعه­یافته و درحال­توسعه را دربر گرفته است. پژمردگی شهری، تنزّل عملکردی و کالبدی بافت مسکونی و درپی آن، فضای اجتماعی شهر است. هستة مرکزی شهر تهران که در گذشته­ای نه­چندان دور، از مراکز مهم و پویای این شهر محسوب می­شد، اکنون نشانه­های پژمردگی شهری را در خود آشکار ساخته است. براساس این، هدف اصلی پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل عوامل مؤثّر بر پژمردگی شهری در ناحیة 3، منطقة 12، شهر تهران است. داده‌های مورد نیاز با استفاده از پرسش­نامة محقّق‌ساخته، به­طور تصادفی ساده از دویست خانوار ساکن در محدودة مورد مطالعه گردآوری شده است. از آزمون آماری تی تک­نمونه­ای برای مقایسة میانگین­ها، تحلیل عاملی برای کاهش تعداد متغیّرهای مستقل و شناسایی ابعاد پژمردگی شهری و درنهایت از تحلیل رگرسیون برای شناسایی عوامل مؤثّر بر شکل­گیری پدیدة پژمردگی شهری در ناحیة 3، منطقة 12 شهر تهران در محیط نرم­افزار آماری اِس.پی.اِس.اِس. استفاده شد. یافته­های پژوهش نشان می­دهد که براساس ادراک ذهنی ساکنان محلّی و نتایج حاصل از آزمون آماری تی تک­نمونه­ای، ناحیة 3، منطقة 12 شهر تهران دچار وضعیّت پژمردگی شهری شده است. نتایج تحلیل عاملی بیانگر آن است که پژمردگی شهری، پدیده­ای چندبُعدی و پیچیده است. درمیان ابعاد گوناگون پدیدۀ پژمردگی، چهار عامل ویژگی­های اجتماعی محلّه، کیفیّت فیزیکی محلّه، کیفیّت مسکن و سرمایة اجتماعی، مهم­ترین پیش‌بینی‌کننده‌های پژمردگی شهری در محدودة مورد مطالعه هستند. این چهار عامل، بیش از 67% واریانس پژمردگی شهری را در محدودة مورد بررسی تبیین می­کنند.