ارزیابی اهمّیت - عملکرد ابعاد و شاخصهای مدیریت یکپارچة گردشگری در سواحل استان مازندران
نویسندگان
1 گروه مدیریت گردشگری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 گروه مدیریت گردشگری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
3 گروه مدیریت دولتی، دانشکدة مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22126/ges.1970.1157چکیده
در ۳۳۷ کیلومتر خطّ ساحلی استان مازندران، انواع فعّالیّتهای اقتصادی - اجتماعی کشاورزی، شیلات، گمرک، سکونت، تفریحی و غیره رونق دارد. رقابت و تعارض موجود میان این ذینفعان، برای بهرهبرداری بیشتر از ساحل، موجب بروز نابسامانیهای گسترده شده و در بسیاری از مناطق، زمینهای ساحلی، تصرّف شده و توسعة گردشگری ساحلی که از پتانسیلهای مهمّ رونق کسبوکارهای کوچک و محلّی است، در حاشیه قرار گرفته است. ازاینرو در پژوهش حاضر، برای توسعة پایدار گردشگری ساحلی، بر رویکرد «مدیریت یکپارچه» تأکید شده است و با کمک مدل تحلیلی مستخرج از بررسی ادبیات، ۱۳ بُعد و ۴۸ شاخص برای مدیریت یکپارچة گردشگری ساحلی ارائه شده است. با ۴۰۶ پرسشنامه (پس از بررسی روایی و پایایی آن) که چهار گروه ذینفع مردمی، خصوصی، دولتی و عمومی (در تابستان و پاییز ۱۳۹۷)، آن را کامل کرده بودند، دادههای اهمّیت و عملکرد هریک از شاخصهای مدیریت یکپارچة گردشگری ساحلی با استفاده از نرمافزار اِس.پی.اِس.اِس. (محاسبة مقادیر میانگین اهمّیت و عملکرد، آزمون تی با دو نمونة جفتی و ترسیم ماتریس اهمّیت - عملکرد)، ارزیابی شد. تحلیل دادهها طی سه مرحله نشان داد که باوجود اهمّیت بالای همة ابعاد و شاخصهای بررسیشده، شکاف اهمّیت - عملکرد در همة آنها دیده میشود؛ بدین معنی که مقادیر میانگین عملکردها کمتر از میانگین اهمّیت ابعاد است. باوجود این، براساس ماتریس اهمّیت – عملکرد، بُعد «یکپارچگی برنامهای – سیاستی» در ربع اوّل، یعنی حفظ وضعیّت موجود جای گرفته است. ابعاد «مشارکت ذینفعان»، «هدایت و رهبری»، «روابط سازمانی»، «منابع انسانی»، «منابع مالی»، «نگرش سازمانی»، در ربع بسیار مهمّ کانون توجّه قرار دارند (ربعی که توجّه مسئولان توسعة گردشگری ساحلی استان مازندران را به بهبود وضعیّت کنونی ابعادی جذب میکند که باوجود میانگین اهمّیت بالا، عملکرد فعلی آنها ازسوی گروههای ذینفع ضعیف ارزیابی شده است) و سایر ابعاد مدیریت یکپارچة گردشگری استان مازندران در دو ربع سوم و چهارم قرار گرفتهاند.