عناصر عدالت ترمیمی در مادیان هزار دادستان
نویسندگان
1 دکتری فرهنگ و زبانهای باستانی ایران؛ پژوهشگر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.
doi
10.22034/aclr.2022.255105چکیده
مادیان هزار دادستان یا مجموعه هزار داوری، متنی به خط و زبان پهلوی متعلق به دورۀ پایانی سلسلۀ ساسانیان است. محتوای این متن منحصرا حقوقی است بدون آنکه به موضوعات دینی اشاره کند. قوانین مطرح در این متن بیشتر مدنی است و به ندرت به حقوق جزایی اشاره میکند. مسائلی مانند شراکت، ازدواج، طلاق، پرداخت بدهی، ضمانت، ارث، اجاره، فرزندخواندگی و ... در این متن مطرح شده است. عدالت ترمیمی با تاکید بر ترمیم و جبران خسارتهای بزهدیده و مسئول کردن بزهکار در برابر جرمی که مرتکب شده، میکوشد آشتی بین گروهها و در نهایت در جامعه برقرار کند. برای رسیدن به این مهم، عناصری چون داوطلبانه بودن، اظهار حقیقت، رودررویی، توافق، حمایت و غیر علنی بودن مورد بحث و بررسی قرار میگیرند. هدف این مقاله بررسی عناصر ترمیمی در متن مادیان هزار دادستان است و میکوشد به این پرسش پاسخ دهد که آیا عناصر ترمیمی نام برده شده در این متن حقوقی دیده میشود و آیا قابل بررسی است؟ بررسیها، شواهدی از وجود این عناصر را ثابت میکند که به چند مورد آن اشاره میشود: در عنصر داوطلبانه بودن، فرد مرگارزان، هر گاه بهصورت داوطلبانه خود را تسلیم میکرد، این اقدام او موجب میشد، مجازات مرگ از وی برداشته شود. در اظهار حقیقت، هر گاه فردی از تناقضگویی به راستگویی متمایل میشد، محکوم نمی-شد زیرا بررسی در مسیر درست خود که رفع آسیب بود، قرار میگرفت. در رودروریی، کاربرد ضمایر «من» و «تو» در متن مادیان، نشان میدهد دو طرف رودرروی یکدیگر قرار میگرفتند و با هم گفتگو میکردند.