تحلیل لالایی های گویش قاین از منظر جامعه شناسی زبان

نویسندگان

1 دانشیار زبان‌شناسی همگانی دانشگاه بیرجند

2 استادیار زبان‌شناسی همگانی دانشگاه پیام نور، قاین

3 کارشناسی ارشد زبان‌شناسی همگانی دانشگاه پیام نور

doi
10.22124/plid.2018.9732.1238
چکیده

ادبیات شفاهی؛ اشعار، ترانه‌ها، لالایی­ها، حکایات، ضرب‌المثل‌ها و ... از نسلی به نسلی می­رسند و ثبت و تحلیل آنها اهمیت زیادی دارد، زیرا ما را در شناخت خرده‌فرهنگ‌ها یاری می‌دهند. تحقیق حاضر چارچوب تحلیلی- کیفی دارد. اطلاعات با روش میدانی و پرسشنامۀ محقق­ساخته گرد‌آوری شده‌است. پرسشنامه مرتبط با  مضامین لالایی­های قاین تنظیم، و برای اندازه‌گیری از مقیاس­های ترتیبی و اسمی استفاده ‌شد؛ متغیرهای تحقیق (جنسیت، مضامین دینی- فرهنگی، موقعیت اجتماعی زنان و شرایط اقلیمی) مقیاس ترتیبی؛ و سؤالات جمعیت­شناختی (سن، تحصیلات، شغل، تعداد و جنس فرزندان) مقیاس اسمی­اند. لالایی­ها (692 بیت) با مصاحبه با زنان میان­سال و مسن، از شهر قاین و روستاهای اطراف جمع­آوری، و پس از پیاده­سازی و آوانویسی تحلیل شد. تحلیل­های کمّی و محتوایی نشان داد که در لالایی، مادران، مفاهیم و اعتقادات مذهبی را به کودکان منتقل، و شخصیت­های تأثیر­گذار مکتبی را معرفی می­کنند. نیز موقعیت اقتصادی- فرهنگی منطقه و دردهای خود را بازگو می­کنند. البته، سن، موقعیت اجتماعی و تحصیلات مادران در انتخاب لالایی برای دختر یا پسر تأثیرگذار است.