از سَگبیتَ تا هَگمَتانَ؛ شاهشهرهای مادی
نویسندگان
1 استادیار ،گروه باستان شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2 دانشجوی دکتری باستانشناسی دوره تاریخی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران
3 دانشجوی دکترای گروه باستان شناسی دانشگاه مازندران. بایلسر. ایران.
doi
10.22034/aclr.2022.696648چکیده
زمانی که شَمشی-ادد پنجم، شاه قدرتمند آشور و جانشین شلمانسر سوم از پسِ طغیان برادر خود برآمد، جهانی از مردمان و سکونتگاههای شرقی تازهای پیش روی او و سپاهش ظهور کرد. از میان این مردمان، مادیها و شهر شاهانه آنها، سَگبیتَ، یکی از جالبترین سرنوشتهای رزمی در تاریخ غرب فلات ایران را رقم زدهاند. شاه آشور با پیروزی بر این شهر، توانست بر قلمروی بزرگی دست یابد و بدین روی، پس از پدر خود، پایهگذار عصر تاراج مردمان مادی در دو سده آینده گردد. این که بر سر شهر شاهانه و متعلق به سده نهم پیش از میلاد سَگبیتَ چه آمد و آیا ارتباطی میان آن و اکباتانا در متون یونانی و هَگمَتانَ یا هگمتانه در کتیبه داریوش اول در بیستون برقرار است یا خیر، هدفی است که این پژوهش در پی آن است. همچنین رابطه میان محتوای تاریخی و اساطیری متون مرتبط با پیدایی این شهر، موضوعی است که این پژوهش به آن پرداخته است. مقاله پیش رو نشان میدهد که گرچه از منظر جغرافیایی، میان سَگبیتَ و بیت-ساگبات با هگمتانَ، مشابهتی وجود ندارد، اما نام و یاد آن دو و نیز نزدیکی حدود جغرافیایی آن، پدیدارگر هگمتانَ یا اکباتانا در سده بعدی شد.
