تأملی بر دو نکته در «شرح احوال یوحنای دیلمی» به زبان سغدی

نویسندگان

1 رشته فرهنگ و زبان های باستانی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی،تهران، ایران.

2 رشته فرهنگ و زبان های باستانی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی،تهران، ایران.

3 پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران ، ایران

doi
10.22034/aclr.2022.255148
چکیده

این پژوهش دربارة بررسی دو موضوع مهم از اقدامات «یوحنای دیلمی»، قدیس سریانی، است که در اواخر قرن هفتم و اوایل قرن هشتم میلادی و بعد از استیلای اعراب و در زمان «عبدالملک بن مروان» حاکم اموی در ایران زندگی می‌کرده است. این دو موضوع، یکی ارتباط راهبان مسیحی از جمله وی با حاکمان و اشراف زادگان و دیگری انتخاب زبان پارسی به عنوان زبان صومعه در ناحیه « ارجان پارس» بود که به نظر می رسد هر دو با پیشینة دینی، فرهنگی و زبانی ایرانیان مرتبط بودند و با وجود مخالفت‌ ها حتی از سوی برخی سر‌اسقفان و راهبان سریانی‌زبان کلیسای سریانی شرقی که ذهنیت نامناسب دربارة پیشینة ایرانیان قبل از اسلام داشتند توسط یوحنای دیلمی در آن برهة زمانی سرزمین ایران انجام شدند. با توجه به بررسی ‌های به عمل آمده، به نظر می رسد که این دو موضوعِ قابل تاُمل نه تنها موجبات گسترش دین مسیحی را در بین ایرانیان آن خّطه در آن زمان فراهم نمودند، بلکه مقاومت پارسی‌زبانان باعث شد تا زبان پارسی جایگزین زیانی غیر ایرانی در دعا و مناجات صومعة پارسی‌زبانان گردد و بدین‌گونه زبان پارسی ضمن یافتن جایگاهی در آیین مسیحیت ایرانی، به موجودیت خود نیز ادامه داد.