تعیین‌کننده‌های اقتصادی ـ اجتماعی قصد و رفتار فرزندآوری در مردان شهر تهران

نویسندگان

1 دانشیار جامعه شناسی، گروه مطالعات خانواده، موسسه ملی تحقیقات جمعیت کشور

2 دانشجوی دکتری جمعیت شناسی، گروه جمعیت شناسی دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری آمار ریاضی، دانشگاه شهید باهنر کرمان

doi
10.22059/jisr.2021.323694.1209
چکیده

فرزندآوری فرایندی زوجی است، اما به نقش مردان در ادبیات و تحقیقات باروری به‌ندرت توجه شده است. هدف این مقاله بررسی تعداد فرزندان قصدشده و زنده‌به‌دنیاآمده و شناسایی تعیین‌کننده‌های اقتصادی-اجتماعی آن‌ها در مردان متأهل شهر تهران بوده است. داده‌ها برگرفته از پیمایش سبک زندگی متأهلان و ۶۱۹ مرد متأهل که زنان ایشان در سنین باروری بوده، تجزیه و تحلیل شده‌اند. براساس نتایج میانگین تعداد فرزندان قصدشده ۸۹/۱ و میانگین تعداد فرزندان زنده‌به‌دنیاآمده ۳۷/۱ بوده است. ۱/۲۵ درصد فرزندی ندارند و ۳/۴۷ درصد دو فرزند زنده به‌دنیاآمده و بیشتر دارند؛ درحالی‌که فقط ۸/۳ درصد قصد دارند بدون فرزند باشند و ۶/۷۰ درصد قصد دارند، دو فرزند و بیشتر داشته باشند. ویژگی‌های اقتصادی ـ اجتماعی مردان با قصد و رفتار باروری رابطۀ منفی دارد و این یافته منطبق با الگوی باروری مردان در کشورهای درحال‌توسعه بوده است. با توجه به رابطۀ مثبت میان پایگاه اقتصادی ـ اجتماعی مردان با تعداد فرزندان قصدشده و زنده‌به‌دنیاآمده در کشورهای توسعه‌یافته و رابطۀ منفی در مطالعۀ حاضر، اجرای بسته‌های سیاستی با ابعاد مختلف فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی که در آن اقشار مختلف با دیدگاه‌ها و پایگاه اقتصادی ـ اجتماعی متفاوت و متنوع لحاظ شده باشند، ضروری به نظر می‌رسد و در راستای افزایش فرزندآوری کارآمد خواهد بود.