پیش بینی اثر عوامل موثر در تعیین قیمت سنگ آهن، با استفاده از روش شبکه های فازی عصبی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه مدیریت صنعتی، دانشکده علوم انسانی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان ، ایران.
2 استادیار گروه مدیریت صنعتی، دانشکده علوم انسانی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران
3 استادیار، گروه اقتصاد، دانشکده علوم انسانی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران
4 استادیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم انسانی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران
doi
10.22034/jvcbm.2024.485176.1445چکیده
هدف پژوهش حاضر مدلسازی ریاضی پیشبینی قیمت سنگآهن و محصولات جانبی آن بود. تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و از جنبه دادهها پیمایشی است. اصلیترین روشهای جمعآوری دادهها در تحقیق حاضر، روش کتابخانهای است قیمت روزانه نفت ایران از طریق مراجعه به پایگاه اینترنتی سازمان کشورهای صادرکننده نفت با نام اختصاری اوپک حاصل گردید. قیمت روزانه سهام سنگآهن از طریق پایگاه اینترنتی بورس کالا و قیمت سکه بهار آزادی و نرخ دلار از طریق بانک مرکزی ایران استخراج گردید. شاخصها ابتدا از مطالعات کتابخانهای استخراج شدند در این تحقیق جامعه آماری شامل قیمت روزانه سهام سنگآهن به مدت 2.058 روز کاری است. نظر به اینکه نوسانات شدید قیمت سهام پیشبینی را تحت تأثیر خود قرار خواهد داد؛ بنابراین نمونه آماری مورد استفاده در این تحقیق قیمتهای روزانه سهام سنگآهن در بازه زمانی ورود شرکتها به بورس کالا از تاریخ 01/01/1395 الی 29/12/1401 را در بر میگیرد. برای پیشبینیهای صورت گرفته بهوسیله شبکه عصبی از نرمافزارهای Eviews، Python و Matlab استفاده شد. بر اساس یافتههای مطالعات انجامشده 12 متغیر بهعنوان متغیرهای پیشبین جهت طراحی مدل پیشبینی استخراج گردید. نتایج دیمتل نشان 7 عامل قیمت سایر عرضه کنندگان، اثر فصلی ثبت سفارش، قیمتهای دورههای گذشته، نرخ تعرفه دولتی، نرخ ارز، قیمت نفت و قیمت جهانی سنگآهن اثرگذارترین عوامل بودند. رویکرد فازی عصبی انطباقی که یکی از رویکردهای مهم برای مقایسه میزان اثرگذاری عوامل مختلف میباشد. نتایج نشان داد نرخ ارز دارای بیشترین تکرار در بین متغیرهای هفتگانه موجود میباشد و پس از آن قیمت جهانی سنگآهن قرار دارد. پس از آن متغیر اثر فصلی ثبت سفارش و متغیرهای نرخ تعرفه دولتی و قیمت نفت پس از آن قرار دارد. کم تکرارترین متغیر قیمت دورههای گذشته میباشد که صرفاً یکبار در جایگشتها به برتری رسیده است.