کاربرد رویکرد مضرس در مدل سازی قیمت مسکن شهری در ایران
نویسندگان
1 استادیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه لرستان، خرّمآباد، ایران
2 دانش آموختة دکتری اقلیم شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
چکیده
مسکن جزء نیازهای اوّلیّه و اساسی زندگی فردی و اجتماعی انسان است. در اقتصاد توسعه، اهمّیّت مسکن به حدّی است که از جمله شاخصهای توسعه و توسعهنیافتگی کشورها محسوب میشود. این پژوهش، به منظور بررسی عملکرد و چگونگی تأثیر متغیّرهای کلان اقتصادی شامل درآمد سرانة خانوار، شاخص قیمت کلّ سهام، نرخ تورّم، قیمت مصرفکنندة خانوار شهری و تعداد پروانههای احداث ساختمان مسکونی در الگوی رفتاری قیمت مسکن در کشور با بهرهگیری از روشهای رگرسیونی ساده، چندمتغیّره و مضرس انجام شد. نتایج حاصل از رگرسیون خطّی ساده و چندمتغیّره نشان داد که به ترتیب وجود همبستگی سریالی مثبت و همخطّی چندگانه باعث پایین آمدن قابلیت و عدم اعتماد به این مدلها شده است. از سویی نتایج نشان داد که متغیّر پروانههای مسکونی دارای رابطة خطّی معنیداری با قیمت مسکن نیست و متغیّر نرخ تورّم تنها در صورت حذف دادة سال 1393 از رابطة خطّی معنیدار با قیمت مسکن برخوردار میشود. در ادامه با ترسیم نمودار مضرس در دامنة از 01/0 تا 52/0 مشخّص شد که ضرایب رگرسیونی مدلهای چندمتغیّره در عدد مضرس 08/0 و 1/0 پایدار میشوند؛ بنابراین با اتّخاذ اعداد مضرس یادشده، مدلهای رگرسیونی با ضرایب رگرسیونی واقعی بازتولید و مشخّص شد که در یک مدل ترکیبی، متغیّرهای درآمد سرانة خانوار، قیمت مصرفکنندة خانوار شهری، نرخ تورّم و شاخص کلّ قیمت سهام به ترتیب با ضرایب بتای 349/0، 348/0، 288/0 و 0612/0 مقدار، در قیمت مسکن شهری ایران مؤثّر هستند. به طور کلّی، نتایج این مطالعه نشان داد که چون متغیّرهای کلان اقتصادی معمولاً از شرط تعامد برخوردار نبوده و دارای رابطة خطّی هستند؛ لذا، به منظور ارائة مدلهای واقعیتر که از قابلیت برونیابی مناسب برخوردار باشند، ضرورت دارد که از رگرسیون مضرس استفاده شود؛ چراکه روش حداقل مربعات در این موارد، برآوردهای غیرواقعی از ضرایب متغیّرهای رگرسیونی ارائه میدهد.